Nhóm V · Tri thức & xã hội trong AI

# Daphne Koller

AI, Education & Social Sciences · America 250 AI Pioneers #40

# HỒ SƠ NGHIÊN CỨU NHÂN VẬT

## Daphne Koller

Mức độ phổ biến: NỘI BỘ

## I. Khái quát nhân thân

Daphne Koller, sinh ngày 27/8/1968 tại Jerusalem, Israel. Công dân Mỹ gốc Israel. Hiện là Founder và CEO của insitro — công ty biotech tiên phong ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào khám phá thuốc, đặt trụ sở tại South San Francisco. Trước đó, đồng sáng lập Coursera (2012) cùng Andrew Ng — nền tảng học trực tuyến lớn nhất thế giới đã phục vụ hơn 50 triệu học viên tại mọi quốc gia [wikipedia.org, awards.acm.org]. Giáo sư (hiện là adjunct) ngành Khoa học Máy tính và Giải phẫu bệnh tại Stanford University.

Koller được ghi nhận rộng rãi là kiến trúc sư của ngành probabilistic machine learning hiện đại, tác giả cuốn giáo trình chuẩn Probabilistic Graphical Models: Principles and Techniques (MIT Press, 2009, đồng tác giả Nir Friedman). Năm 2024, Time Magazine đưa bà vào danh sách "100 Most Influential People in AI" [wikipedia.org]. Năm 2025, Observer xếp bà vào "AI Power Index" — nhóm lãnh đạo ảnh hưởng nhất trong lĩnh vực AI ứng dụng y tế [observer.com, 18/9/2025].

## II. Quá trình công tác / hoạt động

Học thuật — Stanford University (1995–2016)
- 1993: Nhận bằng Tiến sĩ Khoa học Máy tính, Stanford University. Hướng nghiên cứu: probabilistic graphical models [macfound.org, 28/9/2004].
- 1993–1995: Postdoctoral fellow, University of California Berkeley.
- 9/1995: Gia nhập khoa Khoa học Máy tính, Stanford, chức danh Assistant Professor; 2001 lên Associate Professor; sau đó là Giáo sư Rajeev Motwani trong Trường Kỹ thuật [coursera.org/instructor].
- 1998–2010: Nghiên cứu liên ngành AI–sinh học phân tử, y học tính toán, thị giác máy tính. Phát triển Module Networks (mô hình điều hòa gen) và ứng dụng ML vào giải phẫu bệnh ung thư, là một trong những nhóm đầu tiên chứng minh AI vượt trội nhà giải phẫu bệnh con người trong một số tiêu chí [awards.acm.org].
- 2010: Thí điểm mô hình giảng dạy trực tuyến quy mô lớn trong lớp học tại Stanford — tiền thân trực tiếp của Coursera [coursera.org].

Coursera (2012–2016)
- 2012: Đồng sáng lập Coursera cùng Andrew Ng. Nền tảng MOOC (Massive Open Online Course) hợp tác với hơn 200 trường đại học và tổ chức toàn cầu; IPO năm 2021 với định giá hơn 4 tỷ USD [noblereachfoundation.org, 24/4/2024]. Rời Coursera năm 2016.
- Trong giai đoạn này, Koller mở rộng Coursera sang châu Á: 2013 tiếp nhận khóa học MOOC đầu tiên từ đại học châu Á (Đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong); lên kế hoạch ra mắt nền tảng tiếng Trung vào 8/2013 [stanforddaily.com, 22/4/2013].

Calico Life Sciences — Alphabet (2016–2018)
- Giữ chức Chief Computing Officer tại Calico (công ty nghiên cứu lão hóa của Alphabet), xây dựng nền tảng tính toán sinh học [biotechnetworks.org, 1/4/2024].

insitro (2018 — hiện tại)
- Tháng 2/2018: Thành lập insitro. Công ty hiện có 201–500 nhân viên, huy động ~800 triệu USD vốn từ a16z, ARCH, Blackrock, Softbank, Temasek, Third Rock, T. Rowe Price và nhiều quỹ khác. ~150 triệu USD đến từ doanh thu hợp tác với BMS, Lilly, Gilead [insitro.com, 23/3/2026].
- Định giá theo PitchBook (2024): ~2,5 tỷ USD [biotechnetworks.org].

## III. Học vấn & công trình

Bằng cấp:
- B.Sc. (1985) và M.Sc. (1986): Hebrew University of Jerusalem, Israel.
- Ph.D. Khoa học Máy tính (1993): Stanford University. Luận án về probabilistic reasoning — giành Arthur Samuel Thesis Award 1994 [ai.stanford.edu/~koller/bio.html].

Công trình học thuật chủ yếu:
- Hơn 200 công bố peer-reviewed trong các tạp chí từ Science, Nature Genetics đến các hội nghị AI hàng đầu [coursera.org/instructor/koller].
- Probabilistic Graphical Models: Principles and Techniques (Koller & Friedman, MIT Press, 2009) — giáo trình chuẩn duy nhất về lĩnh vực này, được ACM-AAAI xác nhận là "definitive text" [awards.acm.org].
- Phát triển Probabilistic Relational Models (PRM) — hợp nhất logic quan hệ và xác suất, mở ra paradigm biểu diễn tri thức mới, được ứng dụng trong cơ sở dữ liệu, nhận dạng hình ảnh, hệ thống sinh học và kinh tế [awards.acm.org, 2007].
- Module Networks: khai thác tính mô-đun trong điều hòa gen — đặt nền tảng cho ML trong genomics [awards.acm.org, 2019].

Giải thưởng và danh hiệu (chọn lọc):
| Năm | Giải thưởng / Danh hiệu |
|-----|------------------------|
| 1994 | Arthur Samuel Thesis Award, Stanford |
| 1996 | Sloan Foundation Faculty Fellowship |
| 1999 | PECASE (Presidential Early Career Award for Scientists & Engineers) |
| 2001 | IJCAI Computers and Thought Award |
| 2004 | MacArthur Foundation Fellowship ("Genius Grant") — tuổi 36 [macfound.org] |
| 2004 | AAAI Fellow |
| 2007 | ACM Prize in Computing |
| 2008 | ACM/Infosys Award |
| 2011 | Thành viên National Academy of Engineering |
| 2013 | Time 100 Most Influential People |
| 2014 | American Academy of Arts and Sciences |
| 2019 | ACM-AAAI Allen Newell Award |
| 2023 | National Academy of Sciences (NAS) |
| 2024 | Time 100 Most Influential People in AI |

## IV. Hoạt động nổi bật 2024–2026

insitro — Các cột mốc chiến lược:

Tháng 9/2025: insitro ký hợp tác mới với Eli Lilly (mở rộng từ thỏa thuận 2024) để xây dựng mô hình ML dự đoán tính chất dược lý của small molecules (ADMET modeling) — mục tiêu rút ngắn thời gian phát triển thuốc [businesswire.com, 9/9/2025].

Tháng 10/2025: Gia hạn hợp tác với Bristol Myers Squibb (BMS) giai đoạn 2 — triển khai nền tảng ChemML để thiết kế phân tử nhỏ điều trị ALS; giá trị tiềm năng >2 tỷ USD (milestone + royalties) nếu đưa được thuốc đến thị trường [insitro.com/news, 14/10/2025]. BMS đã nominate target ALS-1 (tháng 12/2024).

Tháng 12/2025: Công bố kết quả nghiên cứu POSH platform (CellPaint-POSH) trên Nature Communications — tích hợp pooled CRISPR screening và self-supervised deep learning (Vision Transformers), phát hiện 2,5 lần nhiều mối liên kết gene so với phương pháp truyền thống [insitro.com, 16/12/2025].

Tháng 1/2026: Ra mắt nền tảng TherML — engine thiết kế thuốc end-to-end spanning small molecules, oligonucleotides và complex biologics; tích hợp sau khi mua lại CombinAbleAI [insitro.com, 12/1/2026].

Tháng 3/2026: BMS nominate thêm 2 target (ALS-2, ALS-3) phát hiện qua nền tảng Virtual Human của insitro; insitro nhận 10 triệu USD milestone payment. Tổng cộng 3 targets ALS đang trong pipeline [insitro.com, 23/3/2026].

Tái cơ cấu nội bộ (2025): Bà Koller xác nhận công ty thực hiện cắt giảm nhân sự đáng kể trong năm 2025, đồng thời duy trì đà tiến hợp tác pharma; mô tả chiến lược: "failing faster is not helpful; our north star is using AI to win more" [observer.com, 18/9/2025].

Diễn ngôn công khai: Tháng 1/2026, phát biểu tại SF Healthcare Week, Koller mô tả AI trong khám phá thuốc đã đạt "escape velocity" — bước ngoặt đủ để xác định causal targets một cách đáng tin cậy; nhấn mạnh cảnh báo về nguy cơ "illusion of causality" khi sử dụng generative AI thiếu kiểm chứng thực nghiệm [insitro.com, 16/1/2026; biotechtv.com].

## V. Vị thế & quan điểm gần đây

Nhận định: Koller hiện đứng ở vị trí đặc biệt trong hệ sinh thái AI toàn cầu — là nhân vật kết nối ba lĩnh vực chiến lược: (1) nền tảng lý thuyết ML (probabilistic graphical models), (2) phổ cập tri thức quy mô toàn cầu (Coursera), và (3) ứng dụng AI vào phát triển thuốc (insitro). Hiếm nhân vật nào có tầm bao quát cả ba chiều này.

Quan điểm cốt lõi 2024–2026 (từ nguồn trực tiếp):
- AI không phải "magic wand" trong thế giới vật lý (bits meet atoms); cần xây dựng bộ dữ liệu fit-for-purpose, không thể dùng dữ liệu text/image từ web để giải bài toán sinh học [observer.com, 9/2025].
- Mối đe dọa thực sự của AI trong khoa học không phải superintelligence mà là "erosion of rigor" — mô hình generative AI tạo ra "convincing falsehood" khiến các chương trình nghiên cứu triệu đô đi sai hướng [observer.com].
- Tương lai giáo dục: AI phải trao quyền cho giáo viên và học sinh, tập trung vào cá nhân hóa học tập và phát hiện học sinh gặp khó khăn — không phải giám sát [observer.com].
- "The future of most human endeavors is a partnership between a human and a machine" — thông điệp xuyên suốt từ Coursera đến insitro [observer.com, 9/2025].

Đáng lưu ý: Koller phân biệt rõ ràng giữa "AI hype" và AI hữu ích — tiếp cận thực chứng nghiêm ngặt (experimental validation trước khi deploy) phân biệt insitro với phần lớn các đối thủ AI-biotech. Lập trường này có giá trị tham khảo cao cho các cơ quan hoạch định chính sách AI của ta.

## VI. Liên hệ với Việt Nam

Liên hệ trực tiếp qua Coursera:
Coursera do Koller đồng sáng lập hiện phục vụ học viên tại hơn 190 quốc gia, bao gồm Việt Nam. Nền tảng đã hợp tác với hơn 200 đại học và tổ chức toàn cầu [noblereachfoundation.org]. Theo Coursera Global Skills Report 2025, Việt Nam nằm trong số các quốc gia có tốc độ tăng trưởng đăng ký nhanh ở khu vực Asia Pacific, đặc biệt trong các khóa AI và Data Science — xu hướng trực tiếp gắn với hệ sinh thái Coursera mà Koller xây dựng. Chưa xác minh được từ nguồn mở số liệu học viên Việt Nam cụ thể.

Nhà nước ta đã ban hành Chiến lược quốc gia về chuyển đổi số; nhiều bộ, ngành khuyến khích cán bộ, sinh viên học các khóa Coursera (đặc biệt nhóm kỹ năng AI/ML). Các khóa Probabilistic Graphical Models do chính Koller giảng dạy trên Coursera là tài liệu chuẩn cho nghiên cứu sinh AI tại Việt Nam.

Liên hệ gián tiếp qua insitro — hàm ý cho dược phẩm và y tế:
Insitro đang xây dựng pipeline thuốc điều trị bệnh chuyển hóa (metabolic disease) và thần kinh học (neuroscience) — hai nhóm bệnh có gánh nặng lớn tại Việt Nam (đái tháo đường, rối loạn thần kinh...). Hơn nữa, mô hình AI-driven drug discovery của insitro có tiềm năng rút ngắn thời gian phát triển thuốc generic và biosimilar — lĩnh vực công nghiệp dược Việt Nam đang đầu tư. Đáng lưu ý: insitro được Temasek (Singapore) đầu tư — cho thấy hành lang vốn Đông Nam Á có thể là cầu nối tiếp cận công nghệ này cho khu vực.

Stanford — mạng lưới cựu sinh viên Việt Nam:
Các Tiến sĩ Việt Nam tốt nghiệp Stanford CS/AI đều tiếp xúc với tư tưởng và công trình của Koller. Mạng lưới này là kênh Track-II tiềm năng nếu ta muốn tiếp cận insitro hoặc Coursera cho các chương trình hợp tác giáo dục số.

Nhận định: Koller không có quan hệ trực tiếp với phía ta, nhưng tầm ảnh hưởng của bà đối với cơ sở hạ tầng AI giáo dục toàn cầu mà Việt Nam đang hưởng lợi là đáng kể. Insitro là địa chỉ cần theo dõi về công nghệ y tế có thể chuyển giao hoặc hợp tác trong 5–10 năm tới.

## VII. Nhận định & kiến nghị hướng theo dõi

Nhận định tổng thể:
Nhận định: Daphne Koller là nhân vật cấp hàng đầu trong AI toàn cầu — không phải chính khách nhưng có ảnh hưởng thực chất đến hai chính sách lớn của các quốc gia đang phát triển: (1) phổ cập giáo dục đại học qua nền tảng số, (2) đẩy nhanh phát triển dược phẩm thông qua AI. Cả hai đều là ưu tiên chiến lược của Chính phủ Việt Nam.

Hướng theo dõi đề xuất:
1. Insitro — pipeline thuốc: Theo dõi tiến độ đưa thuốc điều trị ALS và chuyển hóa vào giai đoạn First-in-Human (dự kiến 2026–2027); nếu thành công sẽ xác nhận mô hình AI drug discovery — có thể áp dụng cho bài toán dược phẩm nhiệt đới.
2. Coursera — chính sách giáo dục số: Theo dõi báo cáo Global Skills Report thường niên của Coursera về vị thế Việt Nam trong AI Maturity Index; cân nhắc đề xuất hợp tác chính thức (MOU cấp Bộ Giáo dục hoặc Bộ KH&CN).
3. Diễn ngôn AI quốc tế: Koller phát biểu thường xuyên tại các diễn đàn lớn (WEF, các hội nghị biotech). Theo dõi lập trường của bà về AI regulation và đạo đức AI trong khoa học — có thể tham khảo cho xây dựng khung pháp lý AI của ta.
4. Mạng lưới đầu tư Temasek: Xác minh thêm mức độ tham gia của Temasek trong insitro và các kênh hợp tác tiềm năng qua Singapore đối với Việt Nam.

## VIII. Nguồn tham khảo & Những vấn đề chưa làm rõ

### Nguồn tham khảo chính

2. MacArthur Foundation — Fellows Class of 2004: https://www.macfound.org/fellows/class-of-2004/daphne-koller
3. ACM Awards — Daphne Koller (ACM-AAAI Allen Newell 2019; ACM Prize 2007): https://awards.acm.org/award_winners/koller_5086016
4. Stanford AI Lab — Biography: https://ai.stanford.edu/users/koller/bio.html
5. Wikipedia — Daphne Koller (bao gồm danh sách giải thưởng đầy đủ): http://wikipedia.org/wiki/Daphne_Koller
6. Observer — "Daphne Koller on Insitro, A.I. Drug Discovery and Pharma Partnerships" (18/9/2025): https://observer.com/2025/09/daphne-koller-insitro-ai-drug-discovery/
7. insitro News — "insitro Extends Research Collaboration with Bristol Myers Squibb" (14/10/2025): https://www.insitro.com/news/insitro-extends-research-collaboration-with-bristol-myers-squibb-leveraging-insitros-chemml-discovery-platform/
8. insitro News — "insitro Validates AI-Enabled POSH Platform in Nature Communications" (16/12/2025): https://www.insitro.com/news/insitro-validates-ai-enabled-posh-platform-in-nature-communications-bridging-critical-gap-in-drug-discovery/
9. insitro News — "Introducing insitro's TherML" (12/1/2026): https://www.insitro.com/news/introducing-insitros-therml-rapidly-engineering-the-right-therapeutic-for-the-right-target/
10. insitro News — "insitro and Bristol Myers Squibb Collaboration Expanded" (23/3/2026): https://www.insitro.com/news/insitro-and-bristol-myers-squibb-collaboration-expanded-with-nomination-of-new-targets/
11. Business Wire — "insitro Partners with Lilly" (9/9/2025): https://www.businesswire.com/news/home/20250908958690/en/insitro-Partners-with-Lilly-to-Build-First-in-Kind-Machine-Learning-Models-to-Advance-Small-Molecule-Drug-Discovery
12. AP News — "Better drugs through AI? Insitro CEO on what machine learning can teach Big Pharma" (2/12/2024): https://apnews.com/article/004c0ce0442b72c37bfec6e032796808
13. Biotech Networks / Endpoints — Koller on AI hype and Nvidia chips (1/4/2024): https://biotechnetworks.org/2024/04/01/insitro-ceo-daphne-koller-on-potentially-destructive-ai-hype-nvidia-chips-and-biotechs-data-problem/
14. NobleReach Foundation — "Coursera: Daphne Koller and Andrew Ng" (24/4/2024): https://noblereachfoundation.org/stories/coursera-daphne-koller-and-andrew-ng/
15. Coursera — Instructor profile: https://www.coursera.org/instructor/koller
16. Stanford Daily — "Coursera hosts Asia's first MOOC" (22/4/2013): https://stanforddaily.com/2013/04/22/coursera-hosts-asias-first-mooc/
17. BIZ.BIO — "Daphne Koller Turns AI into a Drug Discovery Engine" (16/1/2026): https://biz.bio/innovation/daphne-koller-turns-ai-into-a-drug-discovery-engine/

### Những vấn đề chưa làm rõ

1. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Số liệu cụ thể về học viên Việt Nam trên Coursera (phần trăm, quy mô tuyệt đối, xếp hạng so với khu vực).
2. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Mức độ tham gia chính xác và tỷ lệ sở hữu của Temasek trong insitro; ý nghĩa đối với kênh tiếp cận công nghệ thông qua Singapore.
3. Cần đối chiếu thêm: Insitro thực hiện cắt giảm nhân sự năm 2025 với quy mô bao nhiêu? Lý do cụ thể (tái cơ cấu chiến lược hay khó khăn tài chính)? Nguồn hiện tại chỉ xác nhận bà Koller đề cập đến "significant staff cuts" nhưng không công bố con số.
4. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Vị thế của bà Koller trong các cơ quan tư vấn chính phủ Mỹ (AI policy boards, NIH advisory) — nếu có, đây là kênh quan trọng để tiếp cận quan điểm chính sách AI của Mỹ.
5. Quan điểm chính thức của phía ta về hợp tác với Coursera ở cấp độ chính phủ chưa rõ — cần xác minh liệu Bộ Giáo dục và Đào tạo hoặc Bộ KH&CN đã có thỏa thuận chính thức với Coursera chưa.
6. Cần đối chiếu thêm: Timeline đưa thuốc ALS của insitro vào First-in-Human studies (dự kiến năm nào cụ thể? Nguồn hiện tại chỉ đề cập "approaching the clinic").