Nhóm II · Quản trị, dân chủ & đạo đức AI

# Alex Pentland

AI Governance, Democracy & Ethics · America 250 AI Pioneers #12

# HỒ SƠ NHÂN VẬT — ALEX "SANDY" PENTLAND

Thuộc chuỗi: America 250 / Boston Global Forum — AI Pioneers #12
Bối cảnh: II — AI Governance, Democracy & Ethics

## I. Khái quát nhân thân

Alex Paul "Sandy" Pentland (sinh năm 1951) — nhà khoa học máy tính người Mỹ, hiện là Toshiba Professor tại MIT và Senior Research Fellow tại Stanford Institute for Human-Centered Artificial Intelligence (HAI) từ tháng 8/2024. Là một trong những nhà khoa học tính toán được trích dẫn nhiều nhất thế giới; Forbes xếp ông vào danh sách "7 nhà khoa học dữ liệu quyền lực nhất thế giới" (cùng nhóm với những người sáng lập Google và CTO Hoa Kỳ) [linkedin.com/in/alexsandypentland].

Ông là kiến trúc sư tri thức đằng sau ba trụ cột chính sách toàn cầu: (1) quy định bảo mật GDPR của EU — thông qua vai trò đồng chủ tọa thảo luận tại WEF Davos; (2) cơ chế minh bạch và trách nhiệm giải trình trong Sustainable Development Goals (SDGs) của LHQ; (3) AIWS Social Contract for the AI Age — đồng tác giả với Boston Global Forum. Pentland là thành viên Hội đồng Quản trị của Boston Global Forum (BGF) từ tháng 1/2022 [bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws].

Vị thế đặc biệt liên quan đến Việt Nam: ngày 28/10/2025 tại London, Pentland trực tiếp tư vấn Tổng Bí thư Tô Lâm về chiến lược AI quốc gia cho Việt Nam — sự kiện được Boston Global Forum ghi nhận chính thức [bostonglobalforum.org/news/professor-alex-pentland-advises-secretary-general-to-lam].

## II. Quá trình công tác / Hoạt động

Dòng thời gian chính:

- Thập niên 1980–nay: MIT — bắt đầu sự nghiệp học thuật, xây dựng và lãnh đạo MIT Media Lab (một trong những người đồng sáng lập); đồng thời khai triển Media Lab Asia (Ấn Độ).
- Thập niên 1990–2010s: Hình thành hai phòng thí nghiệm cốt lõi: MIT Human Dynamics Lab (nghiên cứu hành vi xã hội đo lường được) và MIT Connection Science (mạng dữ liệu toàn cầu vì lợi ích cộng đồng) [aiws.net/team-showcase/alex-sandy-pentland].
- Tháng 1/2022: Được bổ nhiệm vào Hội đồng Quản trị Michael Dukakis Institute (MDI) và Boston Global Forum [bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws].
- Tháng 8/2024 — nay: Senior Research Fellow, Stanford HAI Digital Economy Lab — dẫn dắt nghiên cứu về kinh tế số, AI và dân chủ [linkedin.com/in/alexsandypentland].

Vai trò quốc tế song hành:
- Thành viên sáng lập ban cố vấn cho Google, AT&T, Nissan và Tổng thư ký LHQ.
- Thành viên Hội đồng Quản trị: UN Foundation's Global Partnership for Sustainable Development Data.
- Co-founder, AIWS Innovation Network (aiws.net) — Mentor cấp cao.
- Đồng sáng lập hơn một chục công ty, trong đó có Data Transparency Lab và Harvard-ODI-MIT DataPop Alliance [bostonglobalforum.org/board-of-directors/alex-sandy-pentland].

## III. Học vấn & Công trình

Học vấn:
- PhD khoa học máy tính, MIT (năm cụ thể chưa xác minh được từ nguồn mở công khai; cơ sở đào tạo MIT được nhiều nguồn xác nhận gián tiếp qua chức danh "Toshiba Professor" và lịch sử làm việc liên tục tại MIT từ thập niên 1980).

Sách xuất bản:
- Social Physics: How Social Networks Can Make Us Smarter — Penguin Press (2014; tái bản 2015) [mitpressbookstore.mit.edu/book/9780143126331].
- Honest Signals — MIT Press.
- Social Contract for the AI Age — đồng tác giả (BGF / AIWS).
- Remaking the World: Toward an Age of Global Enlightenment — Đóng góp xuất sắc (2021), được chọn vào History of Artificial Intelligence Award 2021 [bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws].
- Shared Wisdom — phát hành ngày 11/11/2025; nội dung: AI tăng cường tiến trình dân chủ, quản trị, luật pháp và trí tuệ tập thể [bostonglobalforum.org/publication/shaping-futures/shared-wisdom].

Đóng góp kỹ thuật tiên phong: Computational Social Science (đồng sáng lập lĩnh vực); Organizational Engineering; Wearable Computing (tiền thân của Google Glass); Image Understanding; Modern Biometrics [aiws.net/team-showcase/alex-sandy-pentland].

Trích dẫn học thuật: Một trong những nhà khoa học tính toán được trích dẫn nhiều nhất trên thế giới (Google Scholar: hơn 200.000 lần trích dẫn — chưa xác minh con số chính xác từ nguồn mở phiên này).

## IV. Hoạt động nổi bật 2024–2026

Tháng 6/2024: Tham gia Stanford HAI Digital Economy Lab với tư cách Fellow và trưởng nghiên cứu về kinh tế số; tuyên bố trên LinkedIn: "proud and honored to join Stanford HAI's Digital Economy Lab as a fellow and the faculty lead for research on Digital Economy" [linkedin.com].

Tháng 4/2025: Ký thư cùng 20 học giả AI khác ủng hộ California SB 813 — dự luật thiết lập Multi-stakeholder Regulatory Organizations (MROs) — cơ quan quy chuẩn tư nhân giám sát AI; ủng hộ mô hình quản trị AI phi nhà nước tập trung [linkedin.com/posts/alexsandypentland — 28/4/2025].

Tháng 10/2025 (28/10): Đối thoại cấp cao tại London với Tổng Bí thư Tô Lâm — Pentland tư vấn Việt Nam xây dựng mô hình AI riêng, không sao chép Mỹ hoặc Trung Quốc; giới thiệu hai nền tảng: Deliberation Platform (deliberation.io) và Loyal Agents (loyalagents.org) [bostonglobalforum.org/news/professor-alex-pentland-advises-secretary-general-to-lam].

Tháng 11/2025 (4/11): Phát biểu tại AIWS Digital Asset Standards Initiative (AIWS-DASI) Conference, Harvard Loeb House — trình bày tầm nhìn "AI là người trung gian, không phải công cụ thay thế con người"; công bố hệ thống AI mediation đang triển khai tại các thành phố và trường học Mỹ; dẫn kết quả thực tế tại Washington D.C. — công dân muốn có "AI cá nhân trung thành" giúp điều hướng dịch vụ chính phủ [bostonglobalforum.org/publication/shaping-futures/shared-wisdom].

Tháng 11/2025 (11/11): Phát hành sách Shared Wisdom — tác phẩm định hướng chính sách mới nhất về AI và nền dân chủ.

Ongoing 2025–2026: Hợp tác với Stanford Law School, Consumer Reports và các cơ quan lập pháp California soạn thảo tiêu chuẩn "fiduciary duty" — nghĩa vụ pháp lý trung thành của AI cá nhân với người dùng [bostonglobalforum.org/publication/shaping-futures/shared-wisdom].

## V. Vị thế & Quan điểm gần đây

Pentland định vị bản thân — và được cộng đồng quản trị AI quốc tế nhìn nhận — là kiến trúc sư của "con đường thứ ba" giữa chủ nghĩa tư bản dữ liệu Mỹ và kiểm soát nhà nước kiểu Trung Quốc. Quan điểm cốt lõi:

1. AI phải mở rộng luật pháp và đạo đức, không chỉ tối đa hóa năng suất — AI nên hỗ trợ phối hợp con người và cải thiện hiệu suất xã hội tổng thể [AIWS-DASI, 11/2025].
2. Fiduciary AI: AI cá nhân phải có nghĩa vụ pháp lý trung thành với người dùng — chống lại mô hình AI phục vụ lợi ích doanh nghiệp hoặc chính phủ.
3. Hạ tầng AI công cộng, mã nguồn mở: Phản đối độc quyền tư nhân trong hạ tầng AI cơ bản.
4. Quản trị đa bên (multi-stakeholder): Ủng hộ mô hình tư nhân + nhà nước + học thuật phối hợp, thay vì quản lý nhà nước đơn thuần.

Đáng lưu ý: Pentland ký thư ủng hộ California SB 813 (4/2025) — đi ngược xu hướng "Big Tech lobby chống quy định" — thể hiện lập trường độc lập, nghiêng về kiểm soát trách nhiệm AI có cơ chế.

## VI. Liên hệ với Việt Nam

Tiếp xúc trực tiếp — đã xác minh:

1. Tư vấn Tổng Bí thư Tô Lâm (28/10/2025, London)
Sự kiện quan trọng nhất trong chuỗi liên kết Pentland–Việt Nam. Tại đối thoại cấp cao do BGF tổ chức, Pentland tư vấn trực tiếp Tổng Bí thư: Việt Nam không nên theo mô hình Trung Quốc hay Mỹ; Việt Nam có cơ hội độc đáo định hình mô hình quản trị kỹ thuật số lấy người dân làm trung tâm, phản ánh văn hóa và ưu tiên quốc gia. Hai nền tảng ông giới thiệu cho Việt Nam triển khai: (a) Deliberation Platform (deliberation.io) — hệ thống tham vấn công dân qua AI; (b) Loyal Agents (loyalagents.org) — khung AI cá nhân có nghĩa vụ trung thành. Đây là lời khuyên có tính chất định hướng chiến lược quốc gia AI của Việt Nam [bostonglobalforum.org/news/professor-alex-pentland-advises-secretary-general-to-lam, 23/11/2025].

2. Phát biểu tại Hải Dương (6/2023)
Pentland trình bày "Chiến lược Kinh tế Dữ liệu cho Việt Nam" tại Lễ Khánh thành Cổng Thông tin mới của tỉnh Hải Dương — nhấn mạnh hạ tầng dữ liệu, đạo đức dữ liệu, chủ quyền dữ liệu và hệ sinh thái dữ liệu Việt Nam. Sự kiện gắn với sáng kiến Global Enlightenment Mountain (GEM) có sự hỗ trợ của BGF [bostonglobalforum.org/news/alex-pentland-presented-strategies-of-data-economy-for-vietnam].

3. Policy Dialog Nha Trang (9/2022)
Pentland là diễn giả tại "Building the Age of Global Enlightenment" — Nha Trang, 13–15/9/2022 — đồng tổ chức bởi Club de Madrid và Boston Global Forum [bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws].

4. AIWS City — Phan Thiết
AIWS City (do Pentland là thành viên Ban Lãnh đạo cùng Thống đốc Dukakis và Nguyễn Anh Tuấn) có địa điểm vật lý dự kiến tại NovaWorld Phan Thiết — thể hiện ý định gắn kết lâu dài với địa bàn Việt Nam [aiws.net/aiws-roundtable].

5. Hợp tác với Nguyễn Anh Tuấn (CEO BGF)
Pentland và Nguyễn Anh Tuấn (người Việt Nam, CEO BGF) đồng phát triển khái niệm "Community Innovation Economy" — một trong những nền tảng lý thuyết của BGF AIWS [bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws].

Ý nghĩa đối với ta:
Nhận định: Pentland là nhân vật hiếm có — nhà khoa học hàng đầu thế giới có tiếp xúc trực tiếp với lãnh đạo cao nhất Việt Nam (Tổng Bí thư), có kênh liên lạc thể chế qua BGF-MDI, và đang tích cực thúc đẩy mô hình AI mà ông cho là phù hợp với Việt Nam. Vai trò tư vấn của ông không chỉ mang tính học thuật mà đã được mã hóa vào các khuyến nghị chính sách cụ thể (deliberation.io, loyalagents.org, xây dựng AI model riêng).

## VII. Nhận định & Kiến nghị hướng theo dõi

**Nhận định: **

1. Kênh BGF là kênh Track-II chiến lược với Mỹ. Pentland, thông qua BGF và AIWS, cung cấp kênh phi chính phủ cho Việt Nam tiếp cận kiến thức AI quản trị ở mức cao nhất — không phụ thuộc vào quan hệ nhà nước-nhà nước. Đây là tài sản quan trọng trong bối cảnh Việt Nam cần tham chiếu quốc tế đa dạng cho Chiến lược quốc gia về AI.

2. Khuyến nghị "mô hình thứ ba" có giá trị thực tiễn. Lời khuyên của Pentland cho Tổng Bí thư (không sao chép Mỹ, không sao chép Trung Quốc) trùng với định hướng đa phương hóa của Việt Nam. Hai nền tảng cụ thể ông giới thiệu (Deliberation Platform, Loyal Agents) đáng được các bộ kỹ thuật số và ICT đánh giá thí điểm.

3. Chuyển dịch từ MIT sang Stanford HAI (8/2024) cần theo dõi. Stanford HAI có mạng lưới chính sách AI toàn cầu khác với MIT Connection Science — việc Pentland gia nhập Digital Economy Lab mở ra khả năng kết nối Việt Nam với hệ sinh thái học thuật Silicon Valley/Stanford.

4. **Nhận định: ** Pentland là "entry point" hiếm có để Việt Nam thiết lập quan hệ hợp tác học thuật-chính sách AI ở cấp quốc tế, đặc biệt trong bối cảnh America 250 AI Pioneers (#12 trong danh sách BGF–America 250, tháng 5/2026).

Kiến nghị hướng theo dõi:

- Theo dõi tiến triển dự luật California SB 813 và khung "fiduciary AI" — nếu thông qua, sẽ tạo precedent quốc tế ảnh hưởng đến khung pháp lý AI của các quốc gia đang phát triển.
- Theo dõi sách Shared Wisdom (11/2025) — đặc biệt các chương về quản trị AI và dân chủ số — làm tài liệu tham chiếu cho nhóm soạn thảo chính sách AI Việt Nam.
- Đánh giá khả năng mời Pentland tham gia sự kiện cấp cao Việt Nam (hội nghị AIWS Government 24/7 hoặc tương đương) trong năm 2026.

## VIII. Nguồn tham khảo

1. LinkedIn — Hồ sơ Alex 'Sandy' Pentland: https://linkedin.com/in/alexsandypentland (cập nhật 2/2026)
2. Boston Global Forum — "Professor Alex Pentland Advises Secretary General Tô Lâm: Vietnam Should Build Its Own AI Model": https://bostonglobalforum.org/news/professor-alex-pentland-advises-secretary-general-to-lam-vietnam-should-build-its-own-ai-model/ (23/11/2025)
3. Boston Global Forum — "Alex Pentland presented strategies of data economy for Vietnam": https://bostonglobalforum.org/news/alex-pentland-presented-strategies-of-data-economy-for-vietnam/ (6/2023)
4. Boston Global Forum — Board of Directors bio: https://bostonglobalforum.org/board-of-directors/alex-sandy-pentland/
5. Boston Global Forum — "Co-founder of AIWS.net, Professor Alex Pentland, promoted as Board Member": https://bostonglobalforum.org/news/co-founder-of-aiws-net-professor-alex-pentland-promoted-as-board-member-of-the-michael-dukakis-institute-and-boston-global-forum/ (1/2022)
6. Boston Global Forum — "Shared Wisdom: Alex Pentland's Message to the AIWS-DASI Conference": https://bostonglobalforum.org/publication/shaping-futures/shared-wisdom-alex-pentlands-message-to-the-aiws-dasi-conference/ (16/11/2025)
7. AIWS.net — Alex Sandy Pentland profile: https://aiws.net/team-showcase/alex-sandy-pentland/
8. AIWS.net — The United Nations Centennial Roundtable with Professor Alex Pentland: https://aiws.net/aiws-roundtable/the-united-nations-centennial-roundtable-with-professor-alex-pentland/
9. MIT Connection Science — trang chủ: https://connection.mit.edu/
10. Wikipedia — Alex Pentland (nguồn phụ — năm sinh 1951): https://en.wikipedia.org/wiki/Alex_Pentland
11. irfanessa.gatech.edu — "NAE elects Prof. Alex (Sandy) Pentland as a Member" (bầu vào National Academy of Engineering): https://www.irfanessa.gatech.edu/nae-sandy-pentland/ (3/2014)
12. LinkedIn post (4/2025) — ủng hộ California SB 813: https://www.linkedin.com/posts/alexsandypentland_prominent-ai-scholars-back-private-governance-activity-7322724341081612288-jSfp
13. MIT Press Bookstore — Social Physics: https://mitpressbookstore.mit.edu/book/9780143126331

## Những vấn đề chưa làm rõ

1. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Năm lấy bằng PhD và tên luận án tiến sĩ của Pentland — Wikipedia nêu ông sinh năm 1951 nhưng không đề cập chi tiết học vị.
2. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Nội dung cụ thể của cuộc tư vấn ngày 28/10/2025 tại London (video được đề cập trong BGF nhưng không truy cập được toàn bộ bản ghi chép); mức độ ràng buộc của các khuyến nghị với phía Việt Nam.
3. Cần đối chiếu thêm: Tình trạng triển khai thực tế của dự án AIWS City tại NovaWorld Phan Thiết — chưa rõ dự án có tiến triển sau 2021 hay chỉ còn ở trạng thái ý tưởng.
4. Cần đối chiếu thêm: Phạm vi hợp tác chính thức (nếu có) giữa MIT Connection Science / Stanford HAI với các trường đại học hoặc bộ ngành Việt Nam — ngoài kênh BGF.
5. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Tổng số lần trích dẫn học thuật hiện tại (con số Forbes "most powerful data scientists" có từ 2012; cần cập nhật).
6. Quan điểm chính thức của phía ta về các công cụ Pentland đề xuất (Deliberation Platform, Loyal Agents) — chưa có phản hồi hoặc đánh giá nào từ các cơ quan kỹ thuật Việt Nam được ghi nhận trên nguồn mở.