Nhóm VI · An ninh & quốc phòng AI

# Paul Scharre

AI, Security & Defense · America 250 AI Pioneers #50

# BÁO CÁO NHÂN VẬT: PAUL SCHARRE

Loại báo cáo: Nghiên cứu chân dung học giả — chuyên gia chiến lược AI & vũ khí tự hành
Đối tượng: Paul Scharre — Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Nghiên cứu, Center for a New American Security (CNAS)
Khuôn khổ: America 250 AI Pioneers — Pioneer #50 (Nhóm VI: AI, An ninh & Quốc phòng)

## I. KHÁI QUÁT NHÂN THÂN

Ông Paul Scharre là công dân Hoa Kỳ, cựu binh đặc nhiệm Lục quân (Tiểu đoàn Ranger số 3, Trung đoàn 75), từng hoàn thành nhiều lượt phục vụ tại Iraq và Afghanistan. Ông tốt nghiệp Trường Dù, Trường Ranger và Trường Xạ thủ (Sniper School) của Lục quân Mỹ, đồng thời là Sinh viên Xuất sắc của Chương trình Đào tạo Ranger (Ranger Indoctrination Program). Về học thuật, ông sở hữu bằng Tiến sĩ Nghiên cứu Chiến tranh (War Studies) tại King's College London; bằng Thạc sĩ Kinh tế chính trị & Chính sách công; bằng Cử nhân Vật lý — cả hai bậc sau tại Đại học Washington ở St. Louis [paulscharre.com].

Scharre là một trong những học giả an ninh quốc gia hiếm hoi kết hợp trực tiếp kinh nghiệm thực chiến đặc nhiệm với nghiên cứu chính sách AI cấp cao nhất. TIME Magazine xếp ông vào danh sách "100 người có ảnh hưởng nhất về AI" năm 2023 — một trong vài học giả an ninh được vinh danh trong nhóm chủ yếu gồm lãnh đạo công nghệ [conference.cnas.org].

## II. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC / HOẠT ĐỘNG

1. Thời kỳ quân ngũ (trước 2008)
Scharre phục vụ trong lực lượng đặc nhiệm Ranger — nhóm trinh sát tổ (reconnaissance team leader). Các lượt chiến đấu tại Iraq và Afghanistan tạo cho ông nền tảng thực chiến về vận hành hệ thống vũ khí tự động, bối cảnh ra quyết định trong môi trường bất định — trực tiếp hình thành luận điểm sau này về kiểm soát con người trong chiến tranh.

2. Văn phòng Bộ trưởng Quốc phòng — OSD (2008–2013)
Ông giữ vai trò chủ đạo trong hoạch định chính sách vũ khí không người lái và hệ thống tự hành. Đặc biệt, ông chủ trì tổ công tác soạn thảo Chỉ thị Bộ Quốc phòng 3000.09 — văn bản chính sách nền tảng về tính tự hành trong hệ thống vũ khí của DoD (ban hành 2012, cập nhật 2023), quy định yêu cầu kiểm soát con người có ý nghĩa (meaningful human control) trong mọi hệ thống vũ khí tự hành của Mỹ. Ông cũng tham gia soạn Hướng dẫn Chiến lược Quốc phòng 2012 và Quadrennial Defense Review 2010 [paulscharre.com, conference.cnas.org].

3. CNAS — Center for a New American Security (2013–nay)
Gia nhập CNAS năm 2013 với vai trò nghiên cứu viên; dần thăng lên Giám đốc Chương trình Công nghệ & An ninh Quốc gia, sau đó là Phó Chủ tịch kiêm Giám đốc Nghiên cứu (Vice President and Director of Studies) — vị trí lãnh đạo học thuật cao nhất tại think tank này. Dưới sự dẫn dắt của ông, CNAS trở thành tổ chức tham chiếu hàng đầu của giới hoạch định chính sách Mỹ về AI quân sự, hệ thống tự hành và cạnh tranh công nghệ Mỹ–Trung [paulscharre.com].

## III. HỌC VẤN & CÔNG TRÌNH

Công trình học thuật & giải thưởng:

- Army of None: Autonomous Weapons and the Future of War (W. W. Norton, 2018) — tác phẩm đầu tay. Giải William E. Colby Award 2019 (Norwich University, giải thưởng uy tín nhất dành cho tác phẩm đầu tay về lịch sử quân sự / tình báo / quan hệ quốc tế). Bill Gates bình chọn vào Top 5 sách đọc năm 2018. The Economist liệt vào Top 5 sách hiểu chiến tranh hiện đại. Cuốn sách lập luận rằng vũ khí tự hành hoàn toàn (fully autonomous) vi phạm luật chiến tranh và mất đi phán xét đạo đức của con người — luận điểm định hình chính sách quốc tế về LAWS (Lethal Autonomous Weapons Systems) đến nay [cnas.org, norwich.edu, apnews.com].

- Four Battlegrounds: Power in the Age of Artificial Intelligence (W. W. Norton, 2023) — phân tích cuộc tranh giành AI toàn cầu qua bốn trục: dữ liệu, tính toán, nhân tài và thể chế. Được chọn là "Must-Read" của Next Big Idea Club; nhận nhiều giải thưởng sách kinh doanh [paulscharre.com].

- Từng điều trần trước Ủy ban Quân lực Thượng viện và Hạ viện; thuyết trình tại Liên Hợp Quốc, NATO, Lầu Năm Góc, CIA [paulscharre.com].

- Xuất bản định kỳ trên: The New York Times, Wall Street Journal, Foreign Affairs, Foreign Policy, TIME, Politico, CNN, BBC, NPR.

## IV. HOẠT ĐỘNG NỔI BẬT GIAI ĐOẠN 2024–2026

- Tháng 7/2024 — AI & Warfare: A New Era for Arms Control & Deterrence (Carnegie Council for Ethics in International Affairs): Scharre thảo luận về quản trị AI và kiểm soát vũ trang trong kỷ nguyên mới. Ông cảnh báo không nên áp dụng mẫu hình răn đe chiến lược cổ điển cho AI quân sự, nhấn mạnh "procurement AI là vấn đề chiến lược" [carnegiecouncil.org, 24/7/2024].

- Tháng 3/2024 — CNAS Indo-Pacific Autonomous Weapons Report: CNAS công bố báo cáo Autonomy and International Stability: Confidence-Building Measures for Uncrewed Systems in the Indo-Pacific, trực tiếp phân tích rủi ro leo thang vô tình Mỹ–Trung từ triển khai vũ khí tự hành trong khu vực — khung chính sách mà Scharre với vai trò Giám đốc Nghiên cứu đứng sau định hướng [cnas.org, 26/3/2024].

- 2024 — CNAS National Security Conference: Scharre có mặt với tư cách diễn giả chính, trình bày vai trò AI trong định hình cán cân quyền lực toàn cầu [conference.cnas.org].

- 2023 — TIME AI 100: Được TIME Magazine công nhận là một trong "100 người có ảnh hưởng nhất về AI" — danh sách bao gồm các lãnh đạo CEO công nghệ lớn, cho thấy vị thế của ông vượt ra ngoài cộng đồng học giả thuần túy.

- 2023 — Four Battlegrounds xuất bản: Tiếp nối Army of None, cuốn sách phân tích cuộc đua AI Mỹ–Trung được giới chính sách và quốc phòng đón nhận rộng rãi như một "cẩm nang chiến lược" [paulscharre.com].

## V. QUAN ĐIỂM & PHÁT NGÔN GẦN ĐÂY

Về kiểm soát con người trong vũ khí AI:
Scharre là một trong những giọng nói nhất quán nhất toàn cầu về nguyên tắc "meaningful human control" (kiểm soát con người có ý nghĩa thực chất) — vũ khí có thể tự nhận diện mục tiêu nhưng con người phải là người ra lệnh tấn công. Lập trường này phân biệt ông với các học giả ủng hộ tự động hóa hoàn toàn vì lý do tốc độ tác chiến.

Về cạnh tranh AI Mỹ–Trung:
Trong Four Battlegrounds, ông lập luận: "Cuộc đua AI giữa các nhà nước dân chủ và độc tài đang diễn ra — ai thắng, kết quả sẽ định hình trật tự thế giới". Bốn chiến trường (dữ liệu, tính toán, nhân tài, thể chế) là khung phân tích được giới hoạch định chính sách Mỹ và đồng minh tham chiếu [paulscharre.com].

Về quản trị quốc tế vũ khí tự hành:
Phát biểu tại Carnegie Council (2024), ông cảnh báo các mô hình kiểm soát vũ trang truyền thống (như Hiệp ước INF, NPT) "không đủ công cụ" để quản lý AI quân sự; nhấn mạnh cần xây dựng các biện pháp xây dựng lòng tin (CBM) đặc thù cho hệ thống tự hành — bao gồm vùng cấm tiếp cận (exclusion zones) và không triển khai vũ khí hạt nhân trên phương tiện không người lái [carnegiecouncil.org, cnas.org].

Về đua vũ trang AI tốc độ cao:
Cảnh báo kịch bản "Flash War" — hai hệ thống AI đối kháng phản ứng nhanh hơn khả năng can thiệp của con người, dẫn tới leo thang không chủ đích. Đây là một trong những rủi ro ông nhận diện từ Army of None và tiếp tục nhấn mạnh.

## VI. LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM

Quan hệ trực tiếp — đánh giá ban đầu: Chưa ghi nhận chuyến thăm chính thức Việt Nam hay đối tác trực tiếp với tổ chức Việt Nam trong các nguồn mở tiếp cận được. Tuy nhiên, ý nghĩa gián tiếp đối với ta là cụ thể và có trọng lượng chính sách trên nhiều trục:

1. Chính sách vũ khí tự hành — tác động trực tiếp:
DoD Directive 3000.09 mà Scharre chủ trì soạn thảo (2012) không chỉ ràng buộc Lục quân Mỹ mà còn là chuẩn mực mà các đối tác nhận viện trợ quốc phòng Mỹ phải tham chiếu. Việt Nam đang thúc đẩy quan hệ quốc phòng song phương Mỹ–Việt (nâng lên đối tác chiến lược toàn diện 2023); bất kỳ thỏa thuận mua sắm hay chuyển giao công nghệ quốc phòng nào đều sẽ đi qua khuôn khổ chính sách tự hành mà Scharre định hình.

2. CNAS — tổ chức có dấu ấn trực tiếp tại Việt Nam:
Đáng chú ý: báo chí Việt Nam (Soha.vn, 2024) trích dẫn trực tiếp đánh giá của CNAS về năng lực UAV Việt Nam — CNAS từng nhận xét rằng chỉ vài năm trước, UAV quân sự vẫn là "hiện tượng mới" với Việt Nam và phụ thuộc vào nhập khẩu. Triển lãm Quốc phòng Quốc tế Việt Nam 2024 với dòng UAV cảm tử VU-C2 tích hợp AI do Viettel sản xuất được media quốc tế và Soha.vn dẫn chứng như phản bác thực tế cho nhận định đó — cho thấy CNAS (và mặc nhiên là Giám đốc Nghiên cứu Scharre) theo dõi sát năng lực quốc phòng Việt Nam [soha.vn, 2024].

3. Khung quản trị AI quốc tế — lợi ích chính sách của ta:
Lập trường của Scharre ủng hộ kiểm soát con người có ý nghĩa thực chất phù hợp với định hướng của Việt Nam trong các diễn đàn đa phương (không tham gia các liên minh quân sự; ưu tiên nguyên tắc pháp quyền quốc tế). Nếu Việt Nam tham gia đàm phán GGE (Group of Governmental Experts) tại Liên Hợp Quốc về LAWS, tư duy của Scharre là nguồn đối thoại học thuật quan trọng.

4. Tranh giành nhân tài AI — cạnh tranh khu vực:
Four Battlegrounds phân tích "nhân tài" là một trong bốn chiến trường AI. Việt Nam đang xây dựng hệ sinh thái AI quốc gia và thu hút nhân tài Việt kiều công nghệ. Khung phân tích của Scharre về cạnh tranh nhân tài AI (đặc biệt Mỹ–Trung) trực tiếp liên quan đến các lựa chọn định vị chiến lược của Việt Nam trong thu hút và giữ chân chuyên gia AI.

5. Indo-Pacific và vị thế của Việt Nam:
Báo cáo CNAS 3/2024 về hệ thống tự hành tại Indo-Pacific đề cập rủi ro leo thang Mỹ–Trung ở khu vực — địa bàn trực tiếp của Việt Nam. Scharre, qua vai trò tại CNAS, là nhân tố ảnh hưởng đến nhận thức của giới hoạch định chính sách Mỹ về cân bằng chiến lược Indo-Pacific, từ đó tác động gián tiếp đến lợi ích an ninh Việt Nam.

## VII. NHẬN ĐỊNH & KIẾN NGHỊ HƯỚNG THEO DÕI

Về bản thân nhân vật:
Nhận định: Scharre là học giả chiến lược thế hệ trưởng thành — kết hợp hiếm có giữa thực chiến đặc nhiệm, kinh nghiệm làm chính sách tại OSD và năng lực học thuật hàng đầu. Ông không thuộc phe "diều hâu tự động hóa" (ủng hộ trao quyền giết chóc cho máy) cũng không thuộc phe "cấm hoàn toàn" — lập trường kiểm soát có ý nghĩa thực chất là thiểu số được lắng nghe trong giới quốc phòng Mỹ và quốc tế. Ảnh hưởng của ông tiếp tục tăng khi AI quân sự trở thành ưu tiên ngân sách quốc phòng toàn cầu; danh hiệu TIME AI 100 (2023) củng cố vị thế vượt ra ngoài cộng đồng quốc phòng truyền thống.

Về quan hệ với Việt Nam:
Chưa có quan hệ trực tiếp cụ thể; tuy nhiên CNAS — tổ chức Scharre lãnh đạo học thuật — có dấu ấn phân tích về năng lực quốc phòng Việt Nam. Ông là nhân vật thân thiện về phương pháp luận với lập trường đa phương, kiểm soát quốc tế — phù hợp với tiếp cận ngoại giao đa phương của ta. Đáng lưu ý không có biểu hiện định kiến tiêu cực với Việt Nam trong các nguồn mở tiếp cận được.

Lĩnh vực hợp tác trọng tâm:
1. Chính sách LAWS và vũ khí tự hành — Việt Nam có thể tham khảo khung phân tích của ông để xây dựng lập trường tại GGE/LHQ.
2. Quản trị AI quân sự — kinh nghiệm soạn thảo DoD Directive 3000.09 là tham chiếu có giá trị cho phía ta khi xây dựng quy định nội địa về UAV/AI quốc phòng.
4. Quan hệ quốc phòng Mỹ–Việt — theo dõi các khuyến nghị của CNAS về quan hệ đối tác quốc phòng Indo-Pacific có thể phản ánh tư duy đội ngũ tham mưu Scharre.

Kiến nghị theo dõi:
- Duy trì theo dõi xuất bản và điều trần của Scharre tại Quốc hội Mỹ, đặc biệt về chính sách chuyển giao công nghệ quốc phòng khu vực Indo-Pacific.
- Lưu ý vai trò của CNAS trong định hình lập trường của Bộ Quốc phòng Mỹ về hợp tác quốc phòng Mỹ–Việt — xem xét khả năng tiếp cận qua kênh học thuật (hội thảo quốc tế, hội nghị Track-II).
- Xem xét khả năng mời Scharre tham luận (trực tiếp hoặc trực tuyến) tại các diễn đàn học thuật-quốc phòng trong nước về AI và vũ khí tự hành.
- Theo dõi báo cáo CNAS về Indo-Pacific và vũ khí tự hành — là chỉ báo sớm về quan điểm của cộng đồng chính sách Mỹ về khu vực.
- Cần xác minh thêm mức độ ảnh hưởng thực chất của Scharre đối với chính quyền Trump 2.0 (2025–) — quan hệ CNAS với chính phủ hiện tại chưa rõ sau sự chuyển giao quyền lực.

1. CNAS (2024 National Security Conference) — Paul Scharre Speaker Profile: https://conference.cnas.org/speakers/paul-scharre/
2. Paul Scharre — Official Biography: https://www.paulscharre.com/bio
3. Paul Scharre — Four Battlegrounds Book Page: https://www.paulscharre.com/four-battlegrounds
4. CNAS Press Release — Paul Scharre Wins Colby Award for Army of None (23/4/2019): https://www.cnas.org/press/press-release/paul-scharre-wins-colby-award-for-book-army-of-none
5. AP News — War veteran Paul Scharre wins award for book "Army of None" (23/4/2019): https://apnews.com/war-veteran-paul-scharre-wins-award-for-book-army-of-none-e83cfb3365964cc9a66b9069db511de0
6. Norwich University — William E. Colby Military Writers' Award (Past Winners): https://www.norwich.edu/colby/
7. Carnegie Council for Ethics in International Affairs — AI & Warfare: A New Era for Arms Control & Deterrence with Paul Scharre (24/7/2024): https://carnegiecouncil.org/media/series/aiei/ai-warfare-arms-control-deterrence-paul-scharre
8. CNAS Press Release — Autonomy and International Stability: Confidence-Building Measures for Uncrewed Systems in the Indo-Pacific (26/3/2024): https://www.cnas.org/press/press-release/cnas-releases-new-report-examining-inadvertent-u-s-china-escalation-risks-from-lethal-autonomous-weapons-deployments-in-the-indo-pacific
9. Soha.vn — Cận cảnh UAV cảm tử "Make in Vietnam" bắn nổ mục tiêu: Báo nước ngoài kinh ngạc (23/12/2024): https://soha.vn/can-canh-uav-cam-tu-make-in-vietnam-ban-no-muc-tieu-bao-nuoc-ngoai-kinh-ngac-he-lo-ky-tich-co-1-0-2-198241223064516842.htm
10. Dân Trí — Sức mạnh UAV Việt Nam: Viettel ra mắt loạt "chiến binh" cảm tử công nghệ cao (20/12/2024): https://dantri.com.vn/thoi-su/suc-manh-uav-viet-nam-viettel-ra-mat-loat-chien-binh-cam-tu-cong-nghe-cao-20241219192627825.htm
11. Wikipedia — Colby Award (Recipients list): https://en.wikipedia.org/wiki/Colby_Award
12. Army of None — book PDF reference (Air University Press review context): https://www.airuniversity.af.edu/AUPress/Book-Reviews/Display/Article/2059937/army-of-none-autonomous-weapons-and-the-future-of-war/

## IX. NHỮNG VẤN ĐỀ CHƯA LÀM RÕ

1. Chưa xác minh được từ nguồn mở: mức độ tiếp cận thực chất của Scharre với chính quyền Trump 2.0 (từ 01/2025 trở lại đây) — CNAS từng có quan hệ gần với chính quyền Obama và Biden; vị thế với chính quyền hiện tại cần đánh giá lại.
2. Chưa ghi nhận bất kỳ tiếp xúc trực tiếp nào giữa Scharre hoặc CNAS với cơ quan Việt Nam — cần đối chiếu thêm qua kênh nội bộ Bộ Quốc phòng và Bộ Ngoại giao.
3. Chưa rõ quan điểm chính thức của Scharre về quan hệ Mỹ–Việt trong quốc phòng — ông chưa xuất bản bài viết chuyên biệt về Việt Nam trong các nguồn mở tiếp cận được.
4. Chưa xác định được liệu CNAS có chương trình nghiên cứu hoặc quan hệ đối tác cụ thể với các tổ chức nghiên cứu chiến lược Việt Nam (Viện Nghiên cứu Chiến lược Quốc phòng, Học viện Ngoại giao) hay không.
5. Cần xác minh thêm: tác động của DoD Directive 3000.09 (bản cập nhật 2023) đối với các thỏa thuận chuyển giao công nghệ quốc phòng Mỹ–Việt hiện tại và tương lai.
6. Chưa xác minh được từ nguồn mở: lập trường cụ thể của Scharre về Biển Đông và quyền đi lại tự do hàng hải (Freedom of Navigation Operations — FONOPS) — có liên quan trực tiếp đến lợi ích Việt Nam.