Nhóm I · Kiến trúc sư kỷ nguyên AI

# Fei-Fei Li

AI Research & Science · America 250 AI Pioneers #07

# HỒ SƠ NGHIÊN CỨU NHÂN VẬT

## Giáo sư Fei-Fei Li (李飞飞)

## I. Khái quát nhân thân

Fei-Fei Li (phiên âm Hán-Việt: Lý Phi Phi; sinh ngày 3/7/1976, Bắc Kinh), nhà khoa học máy tính người Mỹ gốc Hoa. Nhập cư Hoa Kỳ năm 1992 ở tuổi 16 cùng gia đình, định cư tại Parsippany, New Jersey. Được gọi là "Godmother of AI" — danh hiệu gắn với vai trò tạo ra ImageNet, bộ dữ liệu hình ảnh đã kích hoạt cuộc cách mạng học sâu những năm 2010. Hiện là Giáo sư Sequoia ngành Khoa học Máy tính, Đại học Stanford; Đồng Giám đốc Sáng lập Stanford Institute for Human-Centered AI (HAI); Đồng sáng lập kiêm CEO của World Labs — startup "spatial intelligence" nhận vốn tổng cộng hơn 1,23 tỷ USD tính đến tháng 2/2026. xác định đây là nhân vật có tầm ảnh hưởng toàn cầu trực tiếp trong định hình chính sách và hạ tầng dữ liệu AI.

## II. Quá trình công tác / hoạt động

Học thuật:
- 2005–2006: Giảng viên, Đại học Illinois Urbana-Champaign.
- 2007–2009: Giảng viên, Đại học Princeton.
- 2009–nay: Giáo sư Khoa học Máy tính, Stanford University. Từ 2009 đến nay là Sequoia Professor — vị trí giáo sư danh dự được Sequoia Capital tài trợ ghế [linkedin.com/in/fei-fei-li-4541247].
- 2013–2018: Giám đốc Stanford AI Lab (SAIL).
- 2018–nay: Đồng Giám đốc Stanford HAI (từ tháng 10/2018) [ai-4-all.org/our-people/fei-fei-li].

Ngành:
- 01/2017–09/2018: Phó Chủ tịch kiêm Nhà khoa học trưởng AI/ML, Google Cloud (nghỉ phép từ Stanford) [pdsoros.org/fellows/fei-fei-li].
- Thành viên Hội đồng quản trị Twitter (trước 2022).
- 2024–nay: CEO, World Labs, San Francisco.

Chính sách / quốc tế:
- 09/2023: Điều trần trước Ủy ban An ninh Nội địa và Chính phủ Thượng viện Hoa Kỳ về quản trị AI [hsgac.senate.gov/wp-content/uploads/Testimony-Li-2023-09-14.pdf].
- 08/2023: Được bổ nhiệm vào Hội đồng Tư vấn Khoa học Liên Hợp Quốc theo sáng kiến của Tổng Thư ký António Guterres [en.wikipedia.org/wiki/Li_Feifei].
- Đã phát biểu trước Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc về AI [hai.stanford.edu/policy/fei-feis-briefing-to-the-united-nations-security-council].

## III. Học vấn & công trình

Học vấn:
- B.A. Vật lý (Hạng Xuất sắc), Princeton University, 1999 [pdsoros.org/fellows/fei-fei-li].
- M.S., Ph.D. Kỹ thuật Điện, California Institute of Technology (Caltech), 2005.
- Tiến sĩ danh dự, Harvey Mudd College.
- Người hướng dẫn tiến sĩ: Pietro Perona và Christof Koch.

Công trình nền tảng:
- ImageNet (2009–nay): Bộ dữ liệu gồm 14 triệu ảnh có nhãn phân loại qua 20.000 loại đối tượng. Thách thức hàng năm ImageNet Large Scale Visual Recognition Challenge (ILSVRC) từ 2010. Năm 2012, mạng nơ-ron AlexNet huấn luyện trên ImageNet phá vỡ kỷ lục nhận dạng hình ảnh — sự kiện đánh dấu khởi điểm thực sự của kỷ nguyên học sâu [jarsy.com/blog; en.wikipedia.org/wiki/Li_Feifei].
- Gần 200 bài báo khoa học đăng tại Nature, PNAS, Journal of Neuroscience, CVPR, ICCV, NeurIPS, New England Journal of Medicine [pdsoros.org/fellows/fei-fei-li].
- Nghiên cứu sinh nổi bật gồm: Andrej Karpathy (cựu AI Director, Tesla), Timnit Gebru (nhà hoạt động AI ethics), Olga Russakovsky (Princeton).

Sách:
- The Worlds I See: Curiosity, Exploration, and Discovery at the Dawn of AI (2023) — hồi ký kể hành trình từ nhập cư nghèo đến tiên phong AI.

## IV. Hoạt động nổi bật 2024–2026

World Labs — "spatial intelligence":
- Tháng 9/2024: World Labs công bố huy động 230 triệu USD vòng seed — dẫn dắt bởi Andreessen Horowitz, New Enterprise Associates, Radical Ventures; tham gia cá nhân: Jeffrey Dean, Geoffrey Hinton, Marc Benioff, Reid Hoffman, Eric Schmidt [reuters.com, 13/9/2024].
- Tháng 11/2025: Cisco Investments rót thêm vào World Labs [prnewswire.com, 20/11/2025].
- Tháng 2/2026 (18/2): World Labs công bố vòng mới 1 tỷ USD. Nhà đầu tư: AMD, Nvidia, Autodesk (200 triệu USD), Emerson Collective, Fidelity, Sea. Định giá ước tính ~5 tỷ USD theo Bloomberg [reuters.com, 18/2/2026].
- Sản phẩm: Marble — tạo thế giới 3D có thể tương tác từ ảnh/văn bản; Chisel — công cụ chỉnh sửa ngôn ngữ tự nhiên. Đối tác: HTC VIVERSE (XR), Lightwheel AI (robotics), Autodesk (CAD/Maya/3ds Max) [worldlabs.ai].
- Mô hình kinh doanh hướng đến game studios, VFX, kiến trúc, thiết kế kỹ thuật, robotics.

Giải thưởng trọng đại:
- Tháng 12/2024: Giải VinFuture Grand Prize (Việt Nam) — ghi nhận đóng góp tiên phong cho thị giác máy tính và ImageNet [vinfutureprize.org/laureates/professor-fei-fei-li].
- Tháng 11/2025: Queen Elizabeth Prize for Engineering 2025 — trao bởi Vua Charles III tại St James's Palace, London, chia sẻ cùng Geoffrey Hinton, Yoshua Bengio, Yann LeCun, Jensen Huang, John Hopfield, Bill Dally; ghi nhận đóng góp cho Modern Machine Learning [stanford.edu, news.stanford.edu/stories/2025/11].
- 2025: Được Time Magazine vinh danh là một trong các "Architects of AI" trong số nhân vật của năm [en.wikipedia.org/wiki/Li_Feifei].
- Tháng 5/2025: Nhận Webby Awards Lifetime Achievement Award [instagram.com/reel/DWx7Ze5iKAW].

Chính sách AI:
- Tháng 2/2025: Phát biểu tại Davos và Paris về AI policy: "Chính sách AI phải dựa trên khoa học, không phải khoa học viễn tưởng" [techcrunch.com, 8/2/2025].
- Tháng 3/2026: Được USA TODAY vinh danh là Women of the Year 2026 [usatoday.com, 2/3/2026].
- Tháng 1/2026: Diễn thuyết tại CES 2026 trong keynote của AMD với vai trò CEO World Labs [reuters.com, 18/2/2026].

## V. Vị thế & quan điểm gần đây

Triết lý nghiên cứu — Human-Centered AI:
Stanford HAI (thành lập 2019) là tổ chức cấp đại học đầu tiên ở Hoa Kỳ giao thoa AI với y tế, giáo dục, luật pháp, khoa học khí hậu và nhân văn. Fei-Fei Li nhất quán tách mình ra khỏi cả hai cực: không đồng ý với luận điểm AI "sẽ tận thế" của Geoffrey Hinton, cũng không đồng ý với việc giảm nhẹ rủi ro kiểu Yann LeCun. Lập trường: "tiếp cận thực dụng, dựa trên bằng chứng khoa học" [bbc.co.uk, 5/11/2025].

Quan điểm về tập trung quyền lực AI:
Tháng 11/2025 (Bloomberg interview): "AI cần được dân chủ hóa hơn — tôi không muốn thấy AI chỉ nằm trong tay một vài công ty lớn hay một vài quốc gia" [bloomberg.com/features/2025-fei-fei-li].

Về khoảng cách Mỹ–Trung trong AI:
Fei-Fei Li là người Mỹ gốc Hoa đang điều hành một trong những startup AI đình đám nhất. Bà nhận tài trợ từ công ty chip Mỹ (AMD, Nvidia), nhưng cũng có nhà đầu tư Sea Limited — tập đoàn công nghệ Đông Nam Á (Singapore). Bà không công khai bình luận về cạnh tranh Mỹ–Trung trong AI, giữ khoảng cách thận trọng.

Về inclusion trong AI:
AI4ALL (đồng sáng lập 2017) — phi lợi nhuận quốc gia Mỹ đào tạo sinh viên đại học từ các nhóm thiếu đại diện, có mặt tại 34 bang, hợp tác với MIT, Princeton, Duke, Caltech, Columbia [ai-4-all.org].

## VI. Liên hệ với Việt Nam

Liên hệ trực tiếp đã xác minh:

1. VinFuture Grand Prize 2024 (trực tiếp, trọng yếu): Tháng 12/2024, Giáo sư Fei-Fei Li được trao Giải thưởng VinFuture Grand Prize tại Việt Nam — giải thưởng khoa học công nghệ quốc tế do Quỹ VinFuture (Tập đoàn Vingroup) lập nên. Đây là lần Li đặt chân trực tiếp vào không gian khoa học Việt Nam ở vị thế người được vinh danh. Trong video phỏng vấn của VinFuture, bà phát biểu: "When I received the phone call from the VIN Future Foundation, I was very surprised and honoured to be receiving this award from Vietnam." [youtube.com/watch?v=4pGSFjKsz8k; vinfutureprize.org/vi/laureates/giao-su-fei-fei-li].

2. Truyền thông Việt Nam: VnExpress (12/2024) đưa tin chi tiết hành trình của Fei-Fei Li nhân sự kiện VinFuture [e.vnexpress.net/news/tech/from-poor-immigrant-to-ai-pioneer-fei-fei-li-s-journey-to-3m-science-prize-4827109.html] — cho thấy sức chú ý của dư luận IT Việt Nam đến nhân vật này.

3. Sea Limited trong hệ sinh thái World Labs: Sea Limited (Singapore) — tập đoàn có hoạt động thương mại điện tử và dịch vụ số mạnh tại Việt Nam qua Shopee và SeaMoney — là một trong các nhà đầu tư vòng 1 tỷ USD của World Labs (tháng 2/2026) [reuters.com, 18/2/2026]. Nếu World Labs phát triển nền tảng 3D AI thương mại, Sea Limited có thể là cầu nối đưa công nghệ vào thị trường Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam.

Gián tiếp / hàm ý chính sách:

- Stanford HAI và định hướng AI toàn cầu: Stanford HAI công bố khuyến nghị chính sách liên quan đến quản trị AI, đào tạo nhân lực, và y tế AI. Việt Nam đang xây dựng chiến lược phát triển AI quốc gia — mô hình "human-centered AI" mà Fei-Fei Li khởi xướng là tham chiếu giá trị cho thiết kế thể chế.

- AI4ALL và chuẩn mực đào tạo AI đa dạng: AI4ALL hiện chỉ hoạt động tại Hoa Kỳ, song mô hình đào tạo AI có thể nhân rộng. Việt Nam, với dân số trẻ và nhu cầu nhân lực AI cao, có tiếp điểm tiềm năng nếu AI4ALL mở rộng quốc tế.

- ImageNet và hạ tầng AI Việt Nam: Toàn bộ nền tảng nhận dạng hình ảnh ứng dụng tại Việt Nam (y tế, an ninh, nông nghiệp thông minh) đều đứng trên nền tảng học sâu mà ImageNet khai phá. Fei-Fei Li là nhân tố hạ tầng ẩn trong toàn bộ ngành AI Việt Nam dù không hiện diện trực tiếp.

Nhận định: Giải thưởng VinFuture 2024 tạo ra cơ sở để xây dựng kênh quan hệ chính thức. Đây là nhân vật có giá trị tiếp cận cao, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam tăng cường ngoại giao khoa học-công nghệ sau chuyến thăm của Tổng Bí thư và các cam kết đổi mới sáng tạo.

## VII. Nhận định & kiến nghị hướng theo dõi

Nhận định tổng thể:
Fei-Fei Li là nhân vật hiếm hoi đạt đồng thời cả ba chiều: (1) đặt nền tảng kỹ thuật cho cách mạng AI (ImageNet); (2) dẫn dắt định hướng chính sách quốc tế qua Stanford HAI và LHQ; (3) kiến tạo "frontier" AI thương mại tiếp theo qua World Labs. Với World Labs định giá ~5 tỷ USD chỉ sau 2 năm hoạt động và Queen Elizabeth Prize 2025 cùng bảng nhà đầu tư cộm cán (Hinton, Bengio, Jensen Huang cùng đứng sau), đây là nhân vật đang ở đỉnh ảnh hưởng.

Đáng lưu ý: Fei-Fei Li giữ lập trường phi đảng phái nhất quán trong tranh luận chính sách AI, phân biệt với "AI doomer" và "AI accelerationist". Tư thế này giúp bà duy trì khả năng vận động chính sách xuyên đảng ở Mỹ — giá trị hiếm trong bối cảnh phân cực hiện tại.

**Nhận định: ** VinFuture 2024 là "điểm chạm" cụ thể nhất để phía ta đề xuất kênh trao đổi học thuật-chính sách. Khuyến nghị:
1. Xem xét mời Fei-Fei Li tham gia một sự kiện đối thoại chính sách AI do phía Việt Nam đăng cai (ví dụ: khuôn khổ VinFuture Forum, hoặc sự kiện cấp Chính phủ về AI quốc gia).
2. Theo dõi quỹ đạo World Labs tại Đông Nam Á — đặc biệt quan hệ với Sea Limited — để đánh giá tiếp điểm thương mại và hạ tầng kỹ thuật số cho Việt Nam.
3. Qua Stanford HAI, tiếp cận chương trình nghiên cứu chính sách AI; đặc biệt về y tế AI và AI trong giáo dục — hai lĩnh vực phù hợp ưu tiên phát triển của Việt Nam.

## VIII. Nguồn tham khảo

1. LinkedIn — Fei-Fei Li profile (cập nhật 02/2026): https://linkedin.com/in/fei-fei-li-4541247
2. Paul & Daisy Soros Fellowships — Fei-Fei Li bio: https://pdsoros.org/fellows/fei-fei-li/
3. Wikipedia — Fei-Fei Li (en.wikipedia.org, verified 2024): https://en.wikipedia.org/wiki/Li_Feifei
4. AI4ALL — Dr. Fei-Fei Li board member profile: https://ai-4-all.org/our-people/fei-fei-li/
5. Reuters (13/9/2024) — World Labs $230M round: https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/ai-godmother-fei-fei-li-raises-230-million-launch-ai-startup-2024-09-13/
6. Reuters (18/2/2026) — World Labs $1B round: https://www.reuters.com/business/ai-pioneer-fei-fei-lis-world-labs-raises-1-billion-funding-2026-02-18/
7. Jarsy Research (20/2/2026) — World Labs $1B analysis (Marble, Chisel, funding timeline): https://www.jarsy.com/blog/fei-fei-li%E2%80%99s-world-labs-a-1b-bet-on-spatial-intelligence
8. VinFuture Prize — Professor Fei-Fei Li laureate 2024 (EN): https://vinfutureprize.org/laureates/professor-fei-fei-li/
9. VinFuture Prize — Giáo sư Fei-Fei Li (VI): https://vinfutureprize.org/vi/laureates/giao-su-fei-fei-li/
10. YouTube/VinFuture (11/12/2024) — Phỏng vấn laureate: https://www.youtube.com/watch?v=4pGSFjKsz8k
11. Stanford News (7/11/2025) — Queen Elizabeth Prize for Engineering: https://news.stanford.edu/stories/2025/11/fei-fei-li-queen-elizabeth-prize-engineering
12. QEPrize.org (4/2/2025) — 2025 award announcement: https://qeprize.org/news/2025-queen-elizabeth-prize-for-engineering-awarded-for-modern-machine-learning
13. BBC News (5/11/2025) — Interview, QEPrize ceremony: https://www.bbc.co.uk/news/articles/c5yp2vj92e9o
14. US Senate HSGAC (14/9/2023) — Testimony PDF: https://www.hsgac.senate.gov/wp-content/uploads/Testimony-Li-2023-09-14.pdf
15. Stanford HAI — UN Security Council Briefing: https://hai.stanford.edu/policy/fei-feis-briefing-to-the-united-nations-security-council
16. TechCrunch (8/2/2025) — AI policy, Davos/Paris: https://techcrunch.com/2025/02/08/ai-pioneer-fei-fei-li-says-ai-policy-must-be-based-on-science-not-science-fiction/
17. USA Today (2/3/2026) — Women of the Year 2026: https://usatoday.com/story/tech/2026/03/02/fei-fei-li-women-of-the-year-2026/88655019007/
18. Bloomberg (21/11/2025) — "AI needs to be more democratized" interview: https://www.bloomberg.com/features/2025-fei-fei-li-weekend-interview/
19. Cisco/PRNewswire (20/11/2025) — Cisco investment in World Labs: https://prnewswire.com/news-releases/cisco-invests-in-spatial-intelligence-pioneer-world-labs-302621706.html
20. World Labs — Company website & blog: https://www.worldlabs.ai/
21. VnExpress International (13/12/2024) — Fei-Fei Li $3M science prize journey: https://e.vnexpress.net/news/tech/from-poor-immigrant-to-ai-pioneer-fei-fei-li-s-journey-to-3m-science-prize-4827109.html

## Những vấn đề chưa làm rõ

1. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Mức định giá chính thức của World Labs sau vòng 1 tỷ USD — World Labs không công bố; Bloomberg ước tính ~5 tỷ USD nhưng chưa có xác nhận chính thức.
2. Cần đối chiếu thêm: Phạm vi cụ thể hoạt động của Sea Limited tại vòng 1 tỷ USD World Labs (chỉ xác minh tên, chưa rõ số tiền).
3. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Fei-Fei Li có từng đến Việt Nam trực tiếp tại lễ trao giải VinFuture 2024 hay nhận từ xa — video YouTube chỉ là phỏng vấn ghi âm, không rõ địa điểm.
4. Cần đối chiếu thêm: Quan điểm chính thức của Fei-Fei Li về cạnh tranh AI Mỹ–Trung — bà giữ im lặng công khai; cần theo dõi phát ngôn tại các diễn đàn kín.
5. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Kết quả tài chính và quy mô nhân sự World Labs sau vòng gọi vốn tháng 2/2026; công ty chưa công bố báo cáo tài chính.
6. Quan điểm chính thức của phía ta về Fei-Fei Li chưa rõ — chưa ghi nhận bất kỳ phát ngôn chính thức nào của đại diện Chính phủ Việt Nam đánh giá nhân vật này sau VinFuture 2024.