Nhóm V · Tri thức & xã hội trong AI

# Beth Simone Noveck

AI, Education & Social Sciences · America 250 AI Pioneers #43

# BÁO CÁO NHÂN VẬT: BETH SIMONE NOVECK

Loại báo cáo: Nghiên cứu chân dung học giả — chuyên gia quản trị công và trí tuệ nhân tạo
Đối tượng: Beth Simone Noveck — Giáo sư Northeastern University; Giám đốc The GovLab & Burnes Center for Social Change; Chiến lược gia AI đầu tiên của Bang New Jersey (Hoa Kỳ); Nhà sáng lập InnovateUS
Danh sách: America 250 AI Pioneers #43 — nhóm V (AI, Giáo dục & Khoa học Xã hội)

## I. KHÁI QUÁT NHÂN THÂN

Beth Simone Noveck sinh năm 1971, quốc tịch Hoa Kỳ. Trình độ học thuật đa ngành: cử nhân và thạc sĩ Harvard University (1991–1992), tiến sĩ Đại học Innsbruck, Áo (1994), cử nhân luật Yale Law School (JD, 1997). Thông thạo tiếng Anh, Đức (song ngữ), Pháp (chuyên nghiệp) và sơ cấp tiếng Nga — phản ánh quá trình đào tạo xuyên Đại Tây Dương hiếm gặp ở các học giả cùng thế hệ [linkedin.com/in/bethnoveck].

Là giáo sư tại Northeastern University với bổ nhiệm đồng thời tại Khoa Luật, Khoa Kỹ thuật, Khoa Chính sách Công và Khoa Truyền thông. Bà là một trong những gương mặt tiêu biểu nhất toàn cầu về ứng dụng AI trong cải cách quản trị nhà nước và thể chế dân chủ, kết hợp cả vị thế hàn lâm lẫn thực thi chính sách cụ thể ở cấp chính quyền liên bang và tiểu bang.

## II. QUÁ TRÌNH CÔNG TÁC / HOẠT ĐỘNG CHÍNH TRỊ

1. Giai đoạn đầu — hành nghề luật và khởi nghiệp công nghệ (1997–2008)

- 1997–1999: Thư ký tòa án, Tòa Phúc thẩm Liên bang Southern District of New York (Thẩm phán Leonard B. Sand); đồng thời làm luật sư tại Duane Morris LLP, New York.
- 1999–2002: Đồng sáng lập và CEO, Bodies Electric LLC — phát triển phần mềm Unchat phục vụ thảo luận dân chủ và học từ xa; được cấp bằng sáng chế Hoa Kỳ số US6823363 (1999) cho hệ thống điều tiết cuộc trò chuyện điện tử nhiều người dùng [linkedin.com/in/bethnoveck].
- 2002–2012: Giáo sư tại New York Law School. Song song: Giáo sư thỉnh giảng tại University of Pennsylvania (2005), Stanford University (2007–2008), MIT Media Lab (2012–2018).
- 2003–2009: Sáng lập chuỗi hội thảo State of Play — diễn đàn học thuật đầu tiên toàn cầu về luật và chính sách quản trị thế giới ảo / game online.

2. Thời kỳ Nhà Trắng — kiến trúc sư của Open Government (2008–2011)

- 07/2008–01/2009: Cố vấn cao cấp, Nhóm Chính sách Cải cách Công nghệ và Chính phủ, Ban chuyển tiếp Obama–Biden.
- 01/2009–01/2011: Phó Giám đốc Công nghệ Quốc gia Hoa Kỳ (Deputy Chief Technology Officer) — vị trí đầu tiên loại này tại Nhà Trắng; kiêm Giám đốc White House Open Government Initiative. Trong 2 năm, bà thiết kế các nền tảng và chính sách nhằm minh bạch hóa, tham gia hóa và hợp tác hóa chính phủ liên bang Hoa Kỳ [obamawhitehouse.archives.gov]. Rời White House tháng 1/2011 [informationweek.com].

3. Xây dựng The GovLab — từ NYU đến Northeastern (2012–nay)

- 07/2012–12/2021: Giáo sư tại NYU Tandon School of Engineering (Giáo sư Jerry M. Hultin Global Network; Jacob K. Javits Visiting Professor tại Wagner School). Đồng thời thành lập The Governance Lab (GovLab) tháng 12/2012 — trung tâm nghiên cứu ứng dụng công nghệ cải thiện quản trị công [linkedin.com/in/bethnoveck].
- 07/2016–10/2021: Florence Rogatz Visiting Clinical Professor, Yale Law School.
- 2018–2024: Giám đốc Đổi mới đầu tiên (Chief Innovation Officer) của Bang New Jersey — do Thống đốc Phil Murphy bổ nhiệm tháng 8/2018 [governing.com].
- 07/2021–nay: Giáo sư toàn thời tại Northeastern University; Giám đốc Burnes Center for Social Change và The GovLab.
- 01/2022–nay: Sáng lập InnovateUS — chương trình đào tạo AI lớn nhất Hoa Kỳ dành cho nhân viên khu vực công.
- 12/2023–nay: Schmidt Futures Innovation Fellow.
- 01/2024–nay: Chiến lược gia AI đầu tiên của Bang New Jersey (State Chief AI Strategist) [govtech.com, 25/01/2024].

4. Các vai trò quốc tế và liên kết đa phương

- Cố vấn cấp cao về Open Government cho Thủ tướng Anh David Cameron.
- Thành viên Hội đồng Số (Digital Council) do Thủ tướng Đức Angela Merkel thành lập (2018).
- Senior Fellow, Information Society Project, Yale Law School (từ 1998, hiện vẫn giữ).
- Board Chair, CitizenLab (nền tảng dân chủ số, Brussels, từ 2020).
- Honorary Steward, Shuttleworth Foundation (2019–2020).

## III. HỌC VẤN & CÔNG TRÌNH

Bằng cấp:
- Harvard University: AB (1991), AM (1992) — lĩnh vực chưa xác minh cụ thể từ nguồn mở.
- Đại học Innsbruck (Áo): Tiến sĩ (PhD, 1994) — ngành chưa xác minh cụ thể từ nguồn mở.
- Yale Law School: JD (1997).

Ấn phẩm trọng yếu:
- Wiki Government: How Technology Can Make Government Better, Democracy Stronger, and Citizens More Powerful (Brookings Institution Press, 2009) — tác phẩm nền tảng về mô hình "collaborative democracy".
- Solving Public Problems: How to Fix Our Government and Change Our World (Yale University Press, 2021) — được Stanford Social Innovation Review bình chọn là Sách hay nhất năm 2021 [anzsog.edu.au].
- Reboot: AI and the Race to Save Democracy (Yale University Press, 2026) — sắp phát hành; nội dung về "Democratic AI" và vai trò AI trong tăng cường thể chế dân chủ [thegovlab.org, elon.edu].

Bằng sáng chế: US6823363 — "User Moderated Conversation Process" (đăng ký 1999, cấp phép 2004) [linkedin.com].

Vị thế học thuật: Giáo sư đa khoa tại Northeastern (Luật, Kỹ thuật, Chính sách Công, Truyền thông, Khoa học Máy tính); Faculty, Institute for Experiential AI (IEAI); Visiting Senior Faculty Fellow tại John J. Heldrich Center for Workforce Development, Rutgers University; Fellow, NYU Institute for Public Knowledge.

Tài trợ nghiên cứu: MacArthur Foundation, John S. & James L. Knight Foundation, Google.org — ba nhà tài trợ chính cho MacArthur Research Network on Opening Governance [tisch.nyu.edu].

## IV. HOẠT ĐỘNG NỔI BẬT GIAI ĐOẠN 2024–2026

- 25/01/2024 — Bang New Jersey công bố bổ nhiệm bà làm Chiến lược gia AI đầu tiên của tiểu bang, trong khuôn khổ tuyên bố "AI Moonshot" của Thống đốc Phil Murphy. Bà kiêm nhiệm Chief AI Strategist và Chief Innovation Officer [govtech.com].
- 02/2024 — Northeastern University công bố bà cung cấp hướng dẫn quốc gia về ứng dụng AI trong chính phủ, nhấn mạnh: "Năm 2024 sẽ chứng kiến nhiều ứng dụng AI tạo sinh hơn trong khu vực công" [news.northeastern.edu].
- 07/2024 — New Jersey công bố khóa học AI đầu tiên dành cho nhân viên khu vực công trong khuôn khổ InnovateUS, với mục tiêu mở rộng đào tạo ra ngoài tiểu bang [govtech.com, 24/07/2024].
- 10/2024 — Google.org công bố khoản tài trợ 15 triệu USD cho đào tạo AI trong khu vực công; InnovateUS là một trong các tổ chức thụ hưởng chính, bên cạnh Partnership for Public Service [blog.google].
- 07/2024 — Bà diễn thuyết tại Schwartz Reisman Institute, Đại học Toronto: "AI's transformative role in democratic societies" — Ian P. Sharp Lecture [youtube.com, 04/07/2024].
- 09/2025 — Đăng bài trên LinkedIn về ứng dụng AI trong khu vực công Việt Nam, dẫn phân tích của Giulio Quaggiotto (cựu UNDP) về cuộc phỏng vấn với Phạm Thị Quỳnh Hoa từ Học viện Hành chính Quốc gia Việt Nam (NAPA) — với hashtag #vietnam #governmentinnovation [linkedin.com/in/bethnoveck, 11/09/2025].
- 11/2025 — Massachusetts EOTSS (Executive Office of Technology Services and Security) ký kết đối tác với InnovateUS để đào tạo AI cho nhân viên chính phủ tiểu bang [mass.gov, 18/11/2025].
- 12/2025 — Làm chứng trước Tiểu ban Hiện đại hóa và Đổi mới Hạ viện Hoa Kỳ với tư cách Chief AI Strategist Bang New Jersey về chủ đề "Tương lai Tương tác Dân-Chính quyền với Quốc hội" [docs.house.gov, 17/12/2025].
- 01/2026 — Diễn thuyết tại Elon University về AI và dân chủ; cuốn Reboot: AI and the Race to Save Democracy (Yale University Press) sắp ra mắt [elon.edu, 16/01/2026].
- 12/2023–nay — Schmidt Futures Innovation Fellow — cho thấy sự thừa nhận của mạng lưới Eric Schmidt đối với vai trò của bà trong giao thoa AI–chính sách công.

InnovateUS theo quy mô: Đến đầu 2026, chương trình đã triển khai tại ít nhất 6 tiểu bang (New Jersey, Pennsylvania, New York, Arizona, Massachusetts và các đối tác khác); Pennsylvania ký hợp đồng riêng tháng 12/2024 [pa.gov]; Arizona triển khai tháng 02/2025 [doa.az.gov]; New York khởi động pilot tháng 10/2025 [its.ny.gov].

## V. QUAN ĐIỂM & PHÁT NGÔN GẦN ĐÂY

Trọng tâm tư duy hiện tại xoay quanh khái niệm "Democratic AI" — luận điểm rằng AI không chỉ là công cụ tự động hóa mà có thể tái thiết kế cách công dân tham gia vào quá trình ban hành quyết định chính sách. Bà gọi đây là "collective intelligence" — khai thác tri thức phân tán trong xã hội thay vì tập trung vào bộ máy chuyên gia.

Về đào tạo khu vực công: Bà phát biểu trước Hạ viện (12/2025) rằng: "Chính phủ không chỉ cần hiểu AI — họ cần dùng AI để phục vụ người dân tốt hơn." Bà phân biệt rõ giữa "AI for government efficiency" (tự động hóa nội bộ) và "AI for civic engagement" (tăng cường kết nối chính phủ–công dân).

Về Open Government và FOIA: Từ 2015–2016, bà đã phát biểu gây tranh luận rằng hệ thống Freedom of Information Act (FOIA) lỗi thời, cần thay thế bằng chủ động công bố dữ liệu mở. Lập trường này bị một số nhà báo và học giả chỉ trích là có thể làm suy yếu công cụ giám sát quyền lực [technical.ly, 2016]. Nhận định: đây là điểm tranh luận thực chất, không phải scandal, phản ánh sự khác biệt giữa trường phái "proactive disclosure" và "reactive accountability".

Quan điểm tổng quát về vai trò nhà nước: Không thuộc về cánh tư nhân hóa (libertarian), cũng không theo mô hình nhà nước tập trung. Bà thuộc trường phái "collaborative state" — nhà nước dùng công nghệ để phân quyền có kiểm soát, huy động chuyên môn ngoài bộ máy quan liêu truyền thống.

## VI. LIÊN HỆ VỚI VIỆT NAM (BẮT BUỘC)

Liên hệ trực tiếp đã ghi nhận:

Tháng 9/2025, bà đăng bài trên LinkedIn (với hashtag #vietnam #governmentinnovation) chia sẻ phân tích của Giulio Quaggiotto (cựu Trưởng đơn vị Đổi mới Chiến lược UNDP) về một cuộc phỏng vấn với Phạm Thị Quỳnh Hoa thuộc Học viện Hành chính Quốc gia (NAPA) của Việt Nam. Bài viết đặt câu hỏi: làm thế nào NAPA chuyển đổi công chức thành những nhà thực hành AI thích ứng? — gợi ý trực tiếp về việc áp dụng mô hình GovLab / InnovateUS cho Việt Nam [linkedin.com/in/bethnoveck, 11/09/2025].

Đây là bằng chứng gián tiếp nhưng có chủ đích rằng bà và The GovLab đang theo dõi tích cực bối cảnh ứng dụng AI của khu vực công Việt Nam. NAPA là cơ quan Việt Nam thực hiện đào tạo công chức — tương đương về chức năng với đối tác mục tiêu của InnovateUS tại Hoa Kỳ.

Ý nghĩa đối với ta qua các kênh gián tiếp:

1. Mô hình InnovateUS — khung tham chiếu trực tiếp cho Việt Nam: InnovateUS cung cấp chương trình đào tạo AI chuẩn hóa cho nhân viên khu vực công, hiện đã mở rộng sang ít nhất 6 tiểu bang Hoa Kỳ. Mô hình này hoàn toàn có thể chuyển giao kỹ thuật cho bối cảnh Việt Nam qua kênh hợp tác Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ TT&TT, hoặc Ban Tổ chức Trung ương phụ trách đào tạo cán bộ.

2. Open Government Partnership (OGP): Việt Nam hiện chưa là thành viên OGP, nhưng các nguyên tắc minh bạch–tham gia mà bà đặt nền tảng tại Nhà Trắng (2009–2011) đang được Bộ TT&TT và Văn phòng Chính phủ áp dụng trong chương trình chính phủ số quốc gia. Bà là một trong những kiến trúc sư tư tưởng của phong trào này.

3. GovLab methodology — khung nghiên cứu có thể ứng dụng: Phương pháp của GovLab (xác định vấn đề → thiết kế thử nghiệm → đo lường tác động) phù hợp với nhu cầu của Chương trình Chuyển đổi số Quốc gia (Quyết định 749/QĐ-TTg), đặc biệt ở trụ cột Chính phủ số.

4. Kết nối với hệ sinh thái UNDP/ASEAN: Qua Giulio Quaggiotto (UNDP) và các chương trình như OECD Southeast Asia Program (Việt Nam là đồng Chủ tịch 2022–2025 [hanoitimes.vn, 2022]), có thể kết nối bà Noveck qua kênh đa phương đang vận hành.

5. Sách Solving Public Problems (2021): Đã được nhiều cơ quan tư vấn chính sách quốc tế sử dụng như giáo trình đào tạo cán bộ công nghệ nhà nước. Dịch và phổ biến tại Việt Nam qua NXB nhà nước hoặc Học viện Hành chính có giá trị thực tiễn cao.

## VII. NHẬN ĐỊNH & KIẾN NGHỊ HƯỚNG THEO DÕI

1. Về bản thân nhân vật:

Nhận định: bà Noveck là nhân vật thuộc nhóm "practitioner-scholar" — không chỉ nghiên cứu mà đã trực tiếp thiết kế chính sách tại Nhà Trắng và hai nhiệm kỳ điều hành khu vực công tiểu bang. Sức ảnh hưởng của bà dựa trên ba trụ cột đồng thời: học thuật (Northeastern/Yale/NYU), chính sách (NJ Chief AI Strategist, Hội đồng số Merkel, Cố vấn Cameron), và xây dựng năng lực (InnovateUS với tầm phủ liên tiểu bang). Đây là mô hình ảnh hưởng bền vững, không phụ thuộc vào một chính quyền đơn lẻ — khác với nhiều cố vấn chính sách chỉ nổi trong một nhiệm kỳ.

Cuốn Reboot (Yale, 2026) — nếu nhận được sự đón nhận tương tự Solving Public Problems — sẽ củng cố thêm vị thế toàn cầu, đúng vào thời điểm cuộc tranh luận về "AI và dân chủ" ở đỉnh điểm.

2. Về quan hệ với Việt Nam:

Chưa ghi nhận quan hệ trực tiếp chính thức. Tuy nhiên, bài đăng tháng 9/2025 trên LinkedIn về NAPA cho thấy ý thức chủ động về bối cảnh Việt Nam. Đây là tín hiệu khởi đầu quan trọng. Quan hệ hiện ở mức "nhận thức gián tiếp, chưa có cam kết tổ chức."

3. Lĩnh vực hợp tác trọng tâm:

- Đào tạo AI cho cán bộ công chức — qua mô hình InnovateUS hoặc tư vấn trực tiếp cho Học viện Hành chính Quốc gia và Ban Tổ chức Trung ương.
- Thiết kế khung chính sách AI quốc gia — đặc biệt ở nội dung phòng ngừa rủi ro AI cho thể chế dân chủ và quản trị.
- Open Government / Chính phủ số — cầu nối giữa kinh nghiệm Hoa Kỳ (2009–2011) với Chương trình 749/QĐ-TTg của Việt Nam.
- Nghiên cứu hợp tác — GovLab và các viện nghiên cứu Việt Nam (Viện CNTT, NAPA) về đo lường tác động AI trong khu vực công.
- Mạng lưới Schmidt Futures — kênh tiếp cận các nhà tài trợ và đối tác công nghệ cho các dự án thử nghiệm AI trong chính phủ Việt Nam.

4. Kiến nghị theo dõi:

- Duy trì theo dõi xuất bản và tầm ảnh hưởng của Reboot: AI and the Race to Save Democracy (Yale, 2026) — dự kiến trở thành tài liệu tham chiếu chính sách toàn cầu về AI và quản trị dân chủ trong giai đoạn 2026–2028.
- Xem xét khả năng mời bà tham gia các diễn đàn quốc tế mà Việt Nam đăng cai hoặc tham dự (ASEAN Digital Ministers Meeting, các hội nghị Bộ TT&TT với đối tác Hoa Kỳ).
- Lưu ý kênh UNDP/NAPA đã được kích hoạt (qua Giulio Quaggiotto) — đây là đường tiếp cận có chi phí thấp và tính chính danh cao.
- Theo dõi mở rộng quốc tế của InnovateUS sau thành công đa tiểu bang — nếu chương trình có kế hoạch xuất khẩu sang châu Á, đây là thời điểm thích hợp để Việt Nam đề xuất pilot.
- Chú ý quan hệ với Schmidt Futures — Eric Schmidt đã có quan tâm thực chất tới các thị trường Đông Nam Á và AI địa chính trị; quan hệ gián tiếp qua đây có thể mở rộng hơn dự kiến.

1. LinkedIn — Hồ sơ chính thức Beth Simone Noveck: https://linkedin.com/in/bethnoveck
2. Wikipedia — Beth Simone Noveck: https://en.wikipedia.org/wiki/Beth_Simone_Noveck
3. The GovLab — Trang cá nhân chính thức: https://thegovlab.org/beth-simone-noveck.html
4. Northeastern University Provost — Tiểu sử: https://provost.northeastern.edu/leadership/beth-noveck/
5. Northeastern Law School — Faculty profile: https://law.northeastern.edu/faculty/noveck/
6. ANZSOG — Tiểu sử đầy đủ: https://anzsog.edu.au/about-us/contact-directory/beth-noveck/
7. GovTech — NJ bổ nhiệm Chief AI Strategist, 25/01/2024: https://www.govtech.com/workforce/new-jersey-appoints-beth-noveck-as-first-chief-ai-strategist
8. Northeastern CSSH — Tường thuật bổ nhiệm 2024: https://cssh.northeastern.edu/policyschool/new-jersey-names-former-white-house-adviser-as-innovation-chief-appoints-first-chief-ai-strategist/
9. GovLoop — Phỏng vấn về AI trong chính phủ 2024: https://www.govloop.com/getting-comfortable-with-ai/
10. Obama White House Archives — Trang tác giả Beth Noveck: https://obamawhitehouse.archives.gov/blog/author/beth-noveck
11. Elon University — Thông báo bài giảng AI and Democracy, 01/2026: https://www.elon.edu/u/news/2026/01/16/leading-artificial-intelligence-expert-beth-noveck-to-give-lecture-on-ai-and-democracy/
12. US House of Representatives — Chứng từ trước Tiểu ban Hạ viện, 12/2025: https://docs.house.gov/meetings/HA/HA27/20251217/118781/HHRG-119-HA27-Wstate-NoveckB-20251217.pdf
13. Massachusetts.gov — EOTSS-InnovateUS partnership, 11/2025: https://www.mass.gov/news/eotss-announces-workforce-training-partnership-with-innovateus
14. Pennsylvania.gov — InnovateUS training agreement, 12/2024: https://pa.gov/agencies/oa/newsroom/agreement-innovateus-to-train-responsible-generative-artificial-.html
15. GovTech — NJ InnovateUS khóa học đầu tiên, 07/2024: https://www.govtech.com/artificial-intelligence/first-course-served-n-j-partners-to-broaden-ai-training
16. Google.org — $15M AI training grants for government, 10/2024: https://blog.google/outreach-initiatives/google-org/google-org-public-sector-ai-funding
17. Fast Company — Bình luận về AI bans, 06/2025: https://www.fastcompany.com/91351325/the-debate-over-state-level-ai-bans-misses-the-point
18. Schwartz Reisman Institute / YouTube — Ian P. Sharp Lecture, 07/2024: https://www.youtube.com/watch?v=-MG3lmFHkRQ
19. Reboot Democracy — Trang dự án sách 2026: https://rebootdemocracy.ai/about/
20. LinkedIn post #Vietnam — Bài đăng về NAPA Vietnam, 09/2025: https://www.linkedin.com/posts/bethnoveck_appliedai-publicsector-digitaltransformation-activity-7371926371377242113-JxcT
21. Governing.com — NJ Chief Innovation Officer 2018: https://www.governing.com/authors/beth-simone-noveck.html
22. Shuttleworth Foundation — Honorary Steward 2019: https://www.shuttleworthfoundation.org/thinking/2019/09/20/thinking-steward-beth-noveck/
23. Federation of American Scientists — Tiểu sử: https://fas.org/expert/beth-simone-noveck/

## IX. NHỮNG VẤN ĐỀ CHƯA LÀM RÕ

1. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Ngày sinh chính xác (chỉ có năm 1971), nơi sinh và bối cảnh gia đình của bà Noveck — các nguồn Wikipedia và hồ sơ học thuật không tiết lộ.
2. Chưa xác minh được từ nguồn mở: Chuyên ngành cụ thể của bằng AB/AM Harvard và Tiến sĩ Đại học Innsbruck — LinkedIn liệt kê "JD Law" cho Yale nhưng không chi tiết về hai bằng trước.
3. Chưa rõ quy mô thực chất của InnovateUS: Số lượng công chức đã hoàn thành đào tạo tính đến 04/2026 chưa có số liệu chính thức được xác minh độc lập từ nguồn mở; các tiểu bang đối tác tự công bố nhưng tổng hợp chưa đầy đủ.
4. Quan hệ với Việt Nam cần xác minh thêm: Bài đăng LinkedIn 09/2025 về NAPA là gián tiếp (chia sẻ bài của bên thứ ba); chưa rõ liệu GovLab hay InnovateUS có bất kỳ cam kết tổ chức chính thức nào với cơ quan Việt Nam hay chưa.
5. Chưa rõ nội dung cụ thể của cuốn Reboot (Yale, 2026): Ngày phát hành chính thức chưa công bố rộng rãi; tóm tắt sách chưa có dạng đầy đủ trên nguồn mở tính đến 04/2026.
6. Chưa xác minh tình trạng nhiệm kỳ NJ Chief AI Strategist: Với thay đổi Thống đốc New Jersey (Phil Murphy hết nhiệm kỳ 01/2026, Thống đốc kế nhiệm nhậm chức), cần xác minh độc lập liệu bà có tiếp tục giữ vai trò này dưới chính quyền mới hay không — hiện không tìm thấy thông tin xác nhận hoặc bác bỏ từ nguồn mở.
7. Cần đối chiếu thêm: Mức độ thực chất của quan hệ bà với Thủ tướng Cameron và Hội đồng Merkel — chưa rõ bà đóng vai trò tư vấn thường xuyên hay tham gia sự kiện một lần.

Status: DONE