AI by me101 · giữa 2026
mình chia sẻ lại

AI by me

Hành trình mình tự tay làm chủ AI.
Từ người chỉ biết hỏi AI thành người "khiển" AI.

12 bài · đọc nhanh · không cần biết code
AI ở đây để giúp chúng ta, không phải để thay thế chúng ta.
Bản đồ chuỗi4 nhịp
loạt bài này đi một mạch

Bốn nhịp, từ chỗ mình từng sai
đến chỗ mình làm chủ

01

Mình từng sai

Ô chat, prompt nhạt, mất sạch dữ liệu.

02

Mình học

Bắt AI cãi lại, kiểm chứng, chống slop.

03

Mình làm chủ

Hiểu agent, đặt hàng, tự tạo trợ lý.

04

Mình vẫn ký tên

Cái gì ký tên mình, mình chịu trách nhiệm.

Bài 01Mở chuỗi
Bài 01

Cái ô chat làm mình
hiểu nhỏ về AI quá lâu

Khung cũ

Hỏi một câu, nhận một câu, rồi tự đẩy việc đi tiếp.

Khung mới

Giao hẳn một việc, nhận lại việc đã làm xong.

Đổi một chữ mà đổi hết:
từ "hỏi" sang "giao việc".

Ô chat chỉ là cánh cửa.
Thứ đáng giá nằm trong
căn nhà phía sau nó.

Bài 02Điều khiển AI
Bài 02

AI không đọc được đầu các bạn,
nó chỉ đọc cái các bạn gõ ra

01

Bối cảnh

Mình là ai, đang làm gì, cho ai đọc.

02

Yêu cầu

Cần gì, dài bao nhiêu, giọng nào, bố cục ra sao.

03

Tiêu chí

Một bản đạt thì trông thế nào. Ít người viết nhất, ăn tiền nhất.

Thiếu lớp nào, AI tự đoán lớp đó.
Mà đoán thì hay ra bản nhạt.

Bài 02Điều khiển AI

Tệ và tốt,
vẫn cùng một AI

Tệ

"Viết giúp mình cái báo cáo."

Mơ hồ cả ba lớp. AI đoán hết, ra một bản nhạt.

Tốt

"Mình là chuyên viên truyền thông, soạn thông cáo 400 từ, giọng trang trọng; đạt khi đọc không nghe giọng AI."

Cùng một AI.
Khác nhau ở cách giao việc.

AI không đọc được suy nghĩ của các bạn,
chỉ đọc được điều các bạn viết ra.

Bài 03Mình trả giá
Bài 03

Có lần mình làm theo AI,
xóa sạch một mớ dữ liệu
trên máy chủ công việc.

Mình không bỏ AI, cũng không tin y như cũ.
Chỗ hỏng nằm ở quan hệ giữa người và AI.
Mà quan hệ thì sửa lại được.

Bài 04Kiểm chứng
Bài 04

Lúc AI nói chắc nịch
là lúc mình nghi nhất

01

Bịa ra cái không có

Một đường link, một cái tên, một văn bản ma.

02

Khẳng định vô căn cứ

Một con số, một chức danh, một câu trích gán cho người thật.

03

Báo "đã kiểm"

Trong khi chưa hề kiểm.

slop là AI nói điều nó không biết,
bằng đúng giọng của điều nó biết.

Bài 04Kiểm chứng

Bốn thứ mình kiểm
trước khi tin

01

Tên & chức danh

Sai nhiều nhất, nhất là sau mỗi đợt kiện toàn bộ máy.

02

Số hiệu văn bản

Tra về bản gốc, đừng tin AI đọc hộ.

03

Số liệu

Về tận nguồn công bố.

04

Trích dẫn

Phải có người nói thật, nguồn thật.

Khi AI viện cớ, mình hỏi đúng một câu:
"cái gì cụ thể đang chặn bạn lúc này?"

Bài 05AI phản biện
Bài 05

Mình cài cho AI
biết cãi lại mình

01

Phản biện

Thấy ý mình yếu thì nói thẳng, đề xuất hướng khác. Cấm khen cho có.

02

Trung thực

Cấm bịa số, cấm gán phát ngôn. Không chắc thì nói thẳng.

03

Câu chữ

Câu đủ chủ vị, không mở bài sáo, không nửa Anh nửa Việt.

Cài một lần, cho mọi cuộc. Thử ngay: đưa một ý có lỗ hổng,
xem nó chỉ ra hay chỉ khen rồi làm.

Thiết lập nâng cái sàn.
Sự tỉnh táo của các bạn
nâng cái trần.

Bài 06Agent là gì
Bài 06

Hóa ra agent
không phải chatbot xịn hơn

Chatbot

Các bạn hỏi, nó đáp, một bước, rồi dừng.

Agent

Các bạn giao mục tiêu, nó tự làm, nhớ xuyên suốt, dừng khi việc đã xong.

Bài 06Agent là gì

Một agent gồm bốn thứ,
ghép trong một vòng lặp

01

Não

Chính cái AI các bạn vẫn chat.

02

Tay

Công cụ: tìm kiếm, đọc file, gửi email.

03

Trí nhớ

Nhớ việc đã làm, xuyên suốt.

04

Mục tiêu

Việc các bạn giao cho nó.

Vòng lặp: nhận mục tiêu, hỏi cần làm gì tiếp,
gọi công cụ, lấy kết quả, hỏi tiếp, đến khi xong việc.

Bài 07Tư duy quy trình
Bài 07

Đặt hàng một trợ lý
không viết dòng code nào

01

Kích hoạt

Cái gì làm việc này bắt đầu. 6 giờ sáng, hay khi có văn bản mới.

02

Quyết định

Ở đâu agent phải chọn. Tin thuộc mảng nào, đủ lớn chưa.

03

Kết quả đạt

Một bản điểm tin 10 mục, mỗi mục ba câu, kèm nguồn.

04

Chốt chặn

Điều nó tuyệt đối không tự làm. Không tự đăng.

Trả lời trơn cả bốn câu
là các bạn đã đặt hàng xong một trợ lý.

Bài 08Thực hành
Bài 08

Trợ lý điểm tin buổi sáng
của riêng mình

Khối 1

Hẹn giờ

Chạy mỗi sáng, tự động.

Khối 2

Lấy nguồn

Đọc tin từ nguồn mình chọn.

Khối 3

Bộ não

Lọc theo mảng, tóm từng tin.

Khối 4 · chốt chặn

Gửi cho mình

Chỉ gửi mình. Không tự đăng.

Tạo trên n8n đặt tại hạ tầng của mình,
nên dữ liệu không rời tay.

Đây mới một con.
Nắm cách nghĩ rồi,
các bạn làm được cả một đội.

Một con theo dõi văn bản mới trên cổng.
Một con dò tên và số liệu trong bản thảo.
Một con tóm tắt diễn biến từ tư liệu cũ.

Bài 09Người ký tên
Bài 09

Cái tên ký dưới bài
vẫn là của mình

01

Bối cảnh

Chuyện thật của cơ quan và công việc.

02

Phán đoán

Chuyện nên hay không nên nói.

03

Chữ ký

Trách nhiệm cuối cùng. Ai ký thì sở hữu bài.

Đây không phải hạn chế của AI.
Đây là lý do các bạn không thể bị thay thế.

Bài 10 · Chuyên sâuVăn AI lộ
Bài 10 · chuyên sâu

Bắt văn AI lộ
trong vài giây

01

Mở bài sáo

"Trong bối cảnh hiện nay", "Thời gian qua".

02

Bị động,
giọng vùng

Câu dịch từ tiếng Anh, từ nghiêng giọng Nam.

03

Calque

Cụm đặt tên khung phương Tây, thay vì mô tả thẳng.

04

Câu lỏng

Câu cụt, gạch ngang dài, chêm tiếng Anh thừa.

Mẹo bắt nhanh nhất:
đọc to lên. Tai bắt nhanh hơn mắt.

Bài 11 · Chuyên sâuCông cụ & bảo mật
Bài 11 · chuyên sâu

Cái gì paste được vào AI,
cái gì thì tuyệt đối không

XanhVăn bản đã công bố, tài liệu nội bộ không mật. Cứ paste thoải mái.
VàngDự thảo chưa duyệt. Cân nhắc, tránh nếu nhạy cảm.
ĐỏDữ liệu cá nhân công dân, văn bản Mật. Tuyệt đối không đưa lên máy chủ nước ngoài.

Chọn công cụ theo việc, không theo lời đồn.
Tin nhạy thì giữ trên sân nhà.

Bài 12Chốt chuỗi
Bài 12

Bốn tuần để cách nghĩ này
thành phản xạ

T1

Thay một việc mỗi ngày

Làm cùng AI theo công thức ba lớp.

T2

Tập tinh chỉnh

Lên dàn ý báo cáo, đừng nhận bản đầu.

T3

Bộ prompt riêng

Lưu lại prompt nào cho kết quả tốt.

T4

Nghĩ như người đặt hàng

Phác con trợ lý đầu tiên của các bạn.

Bản đầu chưa hay không phải thất bại,
nó là nguyên liệu cho lần sau.

Mấy điều mình mang theoIn ra cũng được

Mấy điều mình mang theo

Thẻ 1

Điều khiển AI

Bối cảnh, yêu cầu, tiêu chí.

Thẻ 2

Đặt hàng agent

Kích hoạt, quyết định, kết quả, chốt chặn.

Thẻ 3

Chống slop

Tên, số hiệu, số liệu, trích dẫn: tự kiểm.

Thẻ 4

AI phản biện

Cài cho nó cãi. Hỏi "chỗ nào sai?".

Thẻ 5

Bảo mật

Chọn theo việc. Tin nhạy giữ sân nhà.

Hai câu mang theoHết
hết chuỗi

AI ở đây để giúp chúng ta,
không phải để thay thế chúng ta.

Cái gì ký tên mình, mình kiểm.
Hẹn các bạn ở những con trợ lý tiếp theo.

Thấy có ích? Gửi cho một đồng nghiệp đang vật lộn với AI.
AI nhân sức người chịu nghĩ lên nhiều lần.